Đại dịch COVID-19 bùng phát vào cuối năm 2019 đã trở thành một phép thử khắc nghiệt và chưa từng có tiền lệ đối với toàn nhân loại. Chỉ trong một thời gian ngắn, cuộc khủng hoảng y tế này đã lan rộng khắp toàn cầu, gây ra những tổn thất to lớn về sinh mạng con người và tác động sâu rộng đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Từ hệ thống y tế bị quá tải, đứt gãy, đến nền kinh tế toàn cầu đối mặt với suy thoái, thị trường lao động rơi vào khủng hoảng, hàng triệu người mất việc làm và giảm thu nhập. Lĩnh vực giáo dục cũng không ngoại lệ khi hàng tỷ học sinh phải chuyển sang học trực tuyến, làm gia tăng khoảng cách về tiếp cận tri thức và gây ra những hệ lụy lâu dài về sức khỏe tinh thần.
Trong bối cảnh đó, Chính phủ các quốc gia đã phải đưa ra những quyết sách mạnh mẽ để ứng phó với đại dịch COVID-19. Tại Việt Nam, với nỗ lực của cả hệ thống chính trị và toàn dân, công tác phòng chống dịch bệnh luôn được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, sự kéo dài và những biến chủng khó lường của virus đã cho thấy việc ngăn chặn và loại bỏ hoàn toàn dịch bệnh là một thách thức lớn.
Điều này đòi hỏi một sự thay đổi chiến lược căn bản: từ cố gắng dập dịch triệt để sang “thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19” theo tinh thần Nghị quyết số 128/NQ-CP của Chính phủ. Đây là bước chuyển quan trọng, đặt nền móng cho giai đoạn bình thường mới, vừa bảo vệ sức khỏe nhân dân, vừa phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội.
Quá trình chuyển đổi này đặt ra một câu hỏi lớn: làm thế nào để đo lường và đánh giá khả năng thích ứng của xã hội trước một cuộc khủng hoảng quy mô lớn như COVID-19? Chúng ta cần một bộ công cụ khoa học để theo dõi, giám sát và phân tích mức độ sẵn sàng, khả năng ứng phó và năng lực phục hồi của đất nước, từ cấp quốc gia đến cấp độ địa phương. Nhóm tác giả nhận thức rõ khoảng trống trong việc đo lường khả năng thích ứng của xã hội. Bối cảnh này càng trở nên đặc biệt quan trọng khi Việt Nam đang trong quá trình xây dựng Bộ chỉ số An sinh quốc gia. Vì vậy, việc nghiên cứu và phát triển một bộ chỉ số chuyên biệt về thích ứng xã hội với dịch bệnh là một yêu cầu cấp thiết và mang tính thời sự.
Cuốn sách Xây dựng bộ chỉ số về thích ứng xã hội với dịch bệnh COVID-19 ra đời chính từ yêu cầu thực tiễn đó. Mục tiêu tổng quát của cuốn sách là nghiên cứu, xây dựng một bộ chỉ số, cung cấp cơ sở khoa học cho việc đánh giá năng lực thích ứng của xã hội Việt Nam với đại dịch COVID-19. Để thực hiện mục tiêu này, cuốn sách sẽ trình bày một cách hệ thống cơ sở lý luận và phương pháp luận trong việc xây dựng chỉ số; thao tác hóa các khái niệm cốt lõi; xác định các thành phần và chỉ số cụ thể để đo lường. Không chỉ dừng lại ở lý thuyết, chúng tôi đã tiến hành thử nghiệm, tính toán và phân tích bộ chỉ số trên thực tế để đảm bảo tính khả thi và độ tin cậy. Từ đó, cuốn sách đưa ra những kiến nghị, đề xuất về cách thức áp dụng bộ chỉ số này vào thực tiễn quản lý, phục vụ công tác hoạch định chính sách tại các tỉnh, thành phố trên cả nước
