Hai bậc thầy, hai nhà phê bình lớn và cũng là bậc tiền bối của tôi ở Viện Văn học là Vũ Ngọc Phan trong “Nhà văn hiện đại”,và Hoài Thanh trong “Thi nhân Việt Nam”; một người chọn 79 nhà văn, một người chọn 45 nhà thơ cho sách của mình. Còn tôi, ở sách này, tôi chọn 85 nhà văn, nhà văn hóa là đối tượng tôi đã có hạnh phúc được đọc, được khảo sát, được chiêm nghiệm trong suốt hành trình nghề nghiệp, kể từ năm 1960 là năm tôi vào nghề, ở địa chỉ công tác là Viện Văn học - 20 Lý Thái Tổ, Hà Nội.

 Con số 85 tác giả, xếp theo thứ tự năm sinh, với khởi đầu là một số tên tuổi làm nên những chuyển động lớn trong văn học thời trung đại, kể từ Chu Văn An, Lê Thánh Tông, Nguyễn Bỉnh Khiêm... cho đến Nguyễn Du, Nguyễn Công Trứ, Cao Bá Quát, Nguyễn Trường Tộ...; còn số rất lớn là những tên tuổi làm nên gương mặt thế kỷ XX khi văn học Việt Nam chuyển vào quỹ đạo hiện đại. Do hứng thú riêng, do nhu cầu của công việc và do các giới hạn của khả năng nên tôi chỉ có thể đến với 85 “gương mặt”. Còn nhiều, rất nhiều tên tuổi khác cũng rất tiêu biểu, rất sáng giá, rất đáng tôn vinh đã được đề cập ở nhiều cuốn sách khác của các bậc thầy và đồng nghiệp. Mặt khác, dừng lại ở 5 gương mặt thuộc thế hệ 4X, tôi cũng đành phải để trống rất nhiều tên tuổi mới và trẻ, ở các thế hệ từ sau 5X là đội ngũ hiện đang đóng vai trò chủ lực làm nên gương mặt văn chương Việt thời Đổi mới và Hội nhập... Chọn cách viết chân dung cho 85 tác giả ở sách này tôi muốn đến với một mục tiêu khác, một cách tiếp cận khác với hai cuốn sách đã in: “Phác thảo văn học Việt Nam hiện đại - thế kỷ XX“ và “Văn học Việt Nam hiện đại trong đồng hành cùng lịch sử”; cả ba có ý nghĩa bổ sung cho nhau để làm nên một tổng kết cho 50 năm nghề và nghiệp.

 Một số tác giả trong sách này tôi có quá trình “theo đuổi” khá lâu; nếu tính từ bài viết đầu tiên thì có người là trên 50 năm như Nam Cao, hoặc trên 30 năm như Hồ Chí Minh - cả hai đều đã có công trình in riêng. Có tác giả, tôi có dịp viết đi viết lại nhiều lần. Nhưng khi đưa vào sách này, thì tất cả đều được viết mới, viết lại trong bối cảnh hơn ba thập niên mang tên Đổi mới và Hội nhập. 

Và, dẫu dài hoặc ngắn, qua 85 chân dung, tôi đều có chủ ý hoặc mong muốn khai thác cho được một hoặc vài khía cạnh có ý nghĩa, trước hết đối với bản thân mình, nhằm qua họ mà thấu hiểu những bài học nhân sinh và nghề nghiệp trước các yêu cầu và thử thách của hoàn cảnh. 

Tám mươi lăm, hoặc năm mươi, hoặc một trăm, hoặc hơn nữa để nói đến những gương mặt tiêu biểu của văn hóa, văn chương, học thuật Việt Nam - đó là điều tùy thuộc vào quan niệm và cách chọn của mỗi người. Đây chỉ là cách chọn phù hợp với vốn đọc, vốn nghĩ, vốn hiểu, sự yêu mến, và cả những bất cập cùng hạn chế của riêng tôi. Dễ hiểu là còn rất nhiều người xứng đáng mà tôi chưa có điều kiện viết, hoặc chưa viết được. 

Năm 2017, 85 chân dung văn hóa văn chương Việt đã được xuất bản và phát hành dưới dạng sách in, may mắn thay, ấn bản này được đông đảo độc giả đón nhận và phản hồi tích cực. Đến nay, năm 2025, tôi lại được Nhà xuất bản ngỏ lời xuất bản thành bộ sách 3 tập dưới dạng sách điện tử và sách nói. Mong muốn với sự hỗ trợ của công nghệ, những ấn bản “chuyển đổi số” sẽ vươn xa, đến nhanh và đến gần hơn với bạn đọc bốn phương.

Cuối cùng xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban Giám đốc Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông và Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương đã có rất nhiều động viên và giúp đỡ quý báu trong quá trình xuất bản “đứa con tinh thần” này.

Tác giả Hồ Bất Khuất là một nhà báo xông xáo, có nhiều hiểu biết và kinh nghiệm trong lĩnh vực mà anh chọn làm đề tài cho cuốn sách của mình. Điều nhận thấy rõ nhất trong cuốn tiểu thuyết là các chi tiết được viết bằng kinh nghiệm 30 năm trong lĩnh vực làm báo của tác giả. ấp ủ trong rất nhiều năm là phóng viên của Tạp chí Cộng sản, nhưng chỉ mất 3 tuần, Hồ Bất Khuất đã viết xong tiểu thuyết này. Nhưng vì nhiều lý do khác nhau của tính thời điểm, bản thảo được hoàn thành vào năm 2001, cho đến bây giờ mới được chính thức xuất bản đúng vào những ngày nhiều ý nghĩa với giới báo chí. Nhân vật chính của cuốn tiểu thuyết là một mẫu tri thức mới, có bằng cấp, kiến thức, nhiệt huyết, có tư duy sâu sắc, mới mẻ nhưng luôn sống giản dị, được đồng nghiệp, bạn bè yêu mến, quý trọng. Tuy nhiên, cuộc đời của anh không may mắn và yên ả, nhưng anh chấp nhận: do yêu cầu nghề nghiệp, anh phải thâm nhập vào môi trường của bọn tội phạm có tổ chức và để có dấu ấn nghề nghiệp, khẳng định bản ngã của người làm báo, anh đã phải bất chấp tất cả, kể cả mạng sống của mình…

Truyện đọc lịch sử Việt Nam tập 8 viết về các truyện từ khi thực dân Pháp xâm chiếm nước ta cuối thế kỷ XIX đến Cách mạng tháng Tám thành công.

“Tắt đèn” dựng nên một bức tranh chân thực, điển hình về xã hội nông thôn Việt Nam đương thời, có sức tố cáo mãnh liệt. Qua nạn thuế thân ( thuế đinh), một thứ thuế dã man, quái gở, một “di tích trung cổ” đánh vào nam giới, tác giả đã phê phán xã hội thực dân nửa phong kiến, đồng thời thể hiện thật cảm động cuộc sống cùng quẫn, bi thảm của người nông dân lao động bị áp bức bóc lột.

Có thể nói, nhà báo là những chiến sĩ xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa. Với sự nhạy bén nghề nghiệp nên nơi nào có “điểm nóng” là nơi đó xuất hiện gương mặt của những người làm báo. Những chuyến đi của nhà báo không phải là những chuyến du lịch thú vị mà là những chuyến đi đầy trăn trở, nặng nỗi niềm. Song niềm hạnh phúc của người làm báo là được đối thoại với công chúng thường xuyên, đó là động lực chính để nhà báo có thể làm việc say mê và quên bớt hiểm nguy. Mặc dù nghề báo là một nghề cần sự dấn thân và chịu đựng áp lực căng thẳng, nhưng sau mỗi bài báo được đăng lên, người phóng viên cảm nhận được sự đóng góp của mình đối với xã hội, các thông tin bài báo, bản tin truyền hình không chỉ đến với một người mà đến với hàng triệu người, có thể đi xuyên không gian và thời gian. Nghề báo thật cao cả và có ý nghĩa xã hội to lớn, nó góp phần thúc đẩy sự phát triển của xã hội, giúp truyền tải thông tin nhanh với mức độ cập nhật thông tin rất cao, đặc biệt nó luôn tạo được sự đồng thuận và gìn giữ tính ổn định trong xã hội. Dưới ngòi bút của nhà báo lão luyện Dương Trọng Dật, các ký sự, tùy bút được thể hiện hết sức sống động, chân thực mà không kém phần hấp dẫn, được tập hợp trong cuốn sách “Nụ cười châu thổ” do Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông xuất bản. Đồng hành cùng với tác phẩm, bạn đọc sẽ cảm nhận được những cảm xúc, suy nghĩ của tác giả về các sự kiện có thật, về trải nghiệm thực tế của những chuyến đi trong nước và một số nước trên thế giới, qua đó tác giả muốn gửi gắm những tâm tư tình cảm, những trăn trở về các vấn đề xã hội, về thế giới xung quanh, và cả chia sẻ những niềm vui cùng sự nhọc nhằn của người làm báo. Hy vọng Nụ cười châu thổ không chỉ được các phóng viên trẻ nhiệt tình đón nhận, sử dụng tham khảo như một cuốn cẩm nang nghề nghiệp, mà còn được đông đảo bạn đọc quan tâm muốn khám phá, tìm hiểu muôn mặt, muôn hình của đời sống xã hội không chỉ ở Việt Nam mà cả trên thế giới.

Đây là tác phẩm của một vị tướng công an có tâm hồn thi ca. Cuộc đời ông thăng trầm và lắm nỗi gian truân. Cuốn sách là tất thảy cuộc đời của ông, là lời tự thuật chân thật nhất. Đó cũng như là một sự đánh dấu, lưu giữ lại tất cả những gì gian nan, khó khăn, buồn vui, hạnh phúc của ông. Có thể những trang sách ngắn ngủi chẳng thể nói hết lên được cuộc đời anh hùng của ông nhưng cũng phần nào giúp người đọc hiểu rõ hơn về một vị tướng anh hùng tài năng, gần gũi và sâu sắc.

Hai bậc thầy, hai nhà phê bình lớn và cũng là bậc tiền bối của tôi ở Viện Văn học là Vũ Ngọc Phan trong “Nhà văn hiện đại”,và Hoài Thanh trong “Thi nhân Việt Nam”; một người chọn 79 nhà văn, một người chọn 45 nhà thơ cho sách của mình. Còn tôi, ở sách này, tôi chọn 85 nhà văn, nhà văn hóa là đối tượng tôi đã có hạnh phúc được đọc, được khảo sát, được chiêm nghiệm trong suốt hành trình nghề nghiệp, kể từ năm 1960 là năm tôi vào nghề, ở địa chỉ công tác là Viện Văn học - 20 Lý Thái Tổ, Hà Nội.

 Con số 85 tác giả, xếp theo thứ tự năm sinh, với khởi đầu là một số tên tuổi làm nên những chuyển động lớn trong văn học thời trung đại, kể từ Chu Văn An, Lê Thánh Tông, Nguyễn Bỉnh Khiêm... cho đến Nguyễn Du, Nguyễn Công Trứ, Cao Bá Quát, Nguyễn Trường Tộ...; còn số rất lớn là những tên tuổi làm nên gương mặt thế kỷ XX khi văn học Việt Nam chuyển vào quỹ đạo hiện đại. Do hứng thú riêng, do nhu cầu của công việc và do các giới hạn của khả năng nên tôi chỉ có thể đến với 85 “gương mặt”. Còn nhiều, rất nhiều tên tuổi khác cũng rất tiêu biểu, rất sáng giá, rất đáng tôn vinh đã được đề cập ở nhiều cuốn sách khác của các bậc thầy và đồng nghiệp. Mặt khác, dừng lại ở 5 gương mặt thuộc thế hệ 4X, tôi cũng đành phải để trống rất nhiều tên tuổi mới và trẻ, ở các thế hệ từ sau 5X là đội ngũ hiện đang đóng vai trò chủ lực làm nên gương mặt văn chương Việt thời Đổi mới và Hội nhập... Chọn cách viết chân dung cho 85 tác giả ở sách này tôi muốn đến với một mục tiêu khác, một cách tiếp cận khác với hai cuốn sách đã in: “Phác thảo văn học Việt Nam hiện đại - thế kỷ XX“ và “Văn học Việt Nam hiện đại trong đồng hành cùng lịch sử”; cả ba có ý nghĩa bổ sung cho nhau để làm nên một tổng kết cho 50 năm nghề và nghiệp.

 Một số tác giả trong sách này tôi có quá trình “theo đuổi” khá lâu; nếu tính từ bài viết đầu tiên thì có người là trên 50 năm như Nam Cao, hoặc trên 30 năm như Hồ Chí Minh - cả hai đều đã có công trình in riêng. Có tác giả, tôi có dịp viết đi viết lại nhiều lần. Nhưng khi đưa vào sách này, thì tất cả đều được viết mới, viết lại trong bối cảnh hơn ba thập niên mang tên Đổi mới và Hội nhập. 

Và, dẫu dài hoặc ngắn, qua 85 chân dung, tôi đều có chủ ý hoặc mong muốn khai thác cho được một hoặc vài khía cạnh có ý nghĩa, trước hết đối với bản thân mình, nhằm qua họ mà thấu hiểu những bài học nhân sinh và nghề nghiệp trước các yêu cầu và thử thách của hoàn cảnh. 

Tám mươi lăm, hoặc năm mươi, hoặc một trăm, hoặc hơn nữa để nói đến những gương mặt tiêu biểu của văn hóa, văn chương, học thuật Việt Nam - đó là điều tùy thuộc vào quan niệm và cách chọn của mỗi người. Đây chỉ là cách chọn phù hợp với vốn đọc, vốn nghĩ, vốn hiểu, sự yêu mến, và cả những bất cập cùng hạn chế của riêng tôi. Dễ hiểu là còn rất nhiều người xứng đáng mà tôi chưa có điều kiện viết, hoặc chưa viết được. 

Năm 2017, 85 chân dung văn hóa văn chương Việt đã được xuất bản và phát hành dưới dạng sách in, may mắn thay, ấn bản này được đông đảo độc giả đón nhận và phản hồi tích cực. Đến nay, năm 2025, tôi lại được Nhà xuất bản ngỏ lời xuất bản thành bộ sách 3 tập dưới dạng sách điện tử và sách nói. Mong muốn với sự hỗ trợ của công nghệ, những ấn bản “chuyển đổi số” sẽ vươn xa, đến nhanh và đến gần hơn với bạn đọc bốn phương.

Cuối cùng xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban Giám đốc Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông và Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương đã có rất nhiều động viên và giúp đỡ quý báu trong quá trình xuất bản “đứa con tinh thần” này.

Với chủ đề “Tôi viết thư trao đổi với bạn: Thiếu nhi chúng mình có thể làm gì để góp phần xóa đói giảm nghèo”, Cuộc thi viết thư Quốc tế UPU lần thứ 33 do Bộ Bưu chính - Viễn thông Việt Nam (nay là Bộ Thông tin và Truyền thông) phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức nhân dịp kỷ niệm ngày thành lập Liên minh Bưu chính Thế giới lần thứ 33 (09/10/2004) đã thu được những kết quả tốt đẹp. Sau 03 tháng phát động (từ 14/11/2003 đến 15/02/2004) đã có 3.247.395 bài của thiếu nhi trên khắp mọi miền Tổ quốc tham gia dự thi. Ban giám khảo cuộc thi UPU lần thứ 33 đã chấm và chọn ra 84 bài lọt vào vòng chung khảo. Việc phổ biến, giới thiệu những bức thư đoạt giải cao hàng năm tới bạn đọc đã nhận được sự yêu thích, hưởng ứng của đông đảo đối tượng là các em học sinh, các giáo viên, các bậc phụ huynh trên mọi miền Tổ quốc. Nhằm đáp ứng nhu cầu của đông đảo bạn đọc, Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông quyết định xuất bản dưới dạng điện tử cuốn sách "Những bức thư đoạt giải cuộc thi UPU lần thứ 33" (đã được xuất bản dưới dạng sách in năm 2004) để mang đến cho bạn đọc một hình thức trải nghiệm mới. Nội dung cuốn sách gồm 03 bài đoạt giải Nhất, Nhì, Ba Quốc tế (song ngữ) và 40 bài đoạt giải Nhất, Nhì, Ba và Khuyến khích Quốc gia. Hi vọng, cuốn sách sẽ là người bạn tâm tình giúp các em học sinh trau dồi hơn nữa khả năng cảm thụ văn học, nâng cao tinh thần trách nhiệm với xã hội, đất nước, có thêm những kinh nghiệm để tham dự các cuộc thi UPU tiếp theo. Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách và mong nhận được nhiều ý kiến góp ý của các bạn và các em./.

Ký sự nhân vật, tái hiện chân dung Đại tướng Mai Chí Thọ, Bộ trưởng Bộ Công an giai đoạn 1986-1991. Ông là Đại tướng đầu tiên của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam (năm 1989)

Một tác phẩm tuyệt vời, điển hình, hấp dẫn và đầy lý thú. Một cuốn tiểu thuyết nhưng giống như một cuốn cẩm nang sống với những tình tiết hết sức đời thường như hàng ngày chúng ta vẫn gặp nhưng bỏ qua rồi lại than rằng cuộc sống thật chán chường và vô nghĩa. Với cuốn Người đàn ông mưu cầu hạnh phúc bạn sẽ chứng kiến một thế giới mới được mở ra với mọi khả năng có thể. Tác giả Laurent Gounelle đã hiến tặng cho chúng ta một câu chuyện lý thú, qua đó, ta khám phá ra điều đã ngăn cản chúng ta sống hạnh phúc, thoải mái một cách thực sự. Cuốn sách mang hơi hướng triết học nhưng nhẹ nhàng, có chất tôn giáo của đạo Phật đánh thức tâm linh hướng thiện và lòng tin của con người. Cuốn sách Người đàn ông mưu cầu hạnh phúc đã được dịch ra 24 thứ tiếng và đã phát hành đến 800.000 bản tại Pháp.

Xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay

Truyện đọc lịch sử Việt Nam tập 5 giới thiệu các truyện thuộc triều Lê sơ (1428 – 1527).

Nguyễn Du (3/1/1765 - 16/9/1820) thuộc một trong số những người hiếm hoi mà dân tộc ta nói riêng, nhân loại nói chung đã may mắn sinh ra để vừa tôn vinh cho dân tộc vừa làm đẹp cho nhân loại. So với những thiên tài khác cùng thời như Goethe (1749 - 1832), hay trước đó một chút như Voltaire (1694 - 1778), thì số lượng tác phẩm mà Nguyễn Du để lại không nhiều. Song chỉ với Truyện Kiều, từ một cốt truyện vay mượn, bằng sáng tạo thiên tài của mình, Nguyễn Du đã xếp mình vào hàng ngũ các danh nhân thế giới, đã đưa văn học Việt Nam nói riêng, văn hoá Việt Nam nói chung vào kho tàng vô giá về văn hoá, văn học của nhân loại. Truyện Kiều không chỉ dừng lại ở câu chuyện về một con người, một cuộc đời một số phận mà nó trải rộng ra với một tấm lòng, một cốt cách, một tinh thần Việt Nam. Truyện Kiều tạo ra cách nhìn dân tộc, làm toát lên vẻ đẹp tâm hồn của con người Việt Nam, làm say đắm lòng người độc giả mỗi thời đại. Mỗi một tác phẩm lớn của nhân loại đều là kết tinh không chỉ của một thời, không chỉ cho một thời mà kết tinh cho mãi mãi, mỗi thời đại sẽ đến với nó, sẽ rút ra từ nó những bài học nhân sinh bổ ích cho thời đại mình, tạo nên sự cộng hưởng thẩm mỹ nối liền quá khứ với hiện tại để từ đó con người tiếp bước tới tương lai. Tiếp cận Truyện Kiều từ góc nhìn văn hoá là một cửa mở để đi vào khai thác các giá trị tinh thần mà tác phẩm bất hủ này của thiên tài Nguyễn Du tạo ra. Trước hết, chúng tôi xác lập góc nhìn văn hoá mà theo đó tác phẩm văn học là một trong những kết tinh cao nhất của văn hoá một dân tộc. Chúng tôi xác lập các mô hình thế giới được tạo ra trong tác phẩm để từ đó làm nổi bật thân phận và diện mạo của nhân vật Thuý Kiều. Từ đó chúng tôi điểm lại những thăng trầm chìm nổi của nhân vật trong bể trầm luân suốt mười lăm năm. Rồi từ đó chúng tôi đưa ra nhận xét về một tấm lòng nhân hậu mang vẻ đẹp vị tha, thuần Việt xuyên suốt chiều dài tác phẩm. Tiếp cận Truyện Kiều từ góc nhìn văn hoá là một vấn đề lớn, hàm chứa nhiều khó khăn, không dễ giải quyết trọn vẹn ngay một lúc, một thời. Công trình của chúng tôi cũng chỉ dừng ở mức độ khởi đầu với những thu hoạch qua sự cảm nhận bước đầu về tác phẩm nổi tiếng này. Bảo vệ văn hoá dân tộc trong quá trình hoà nhập là việc làm không đơn giản, muốn vậy, trước hết, phải không ngừng nâng cao dân trí, mở mang trí tuệ và hiểu biết cho con người về di sản văn hoá của cha ông và của nhân loại. Từ đó, dẫn tới việc tăng cường dân khí, tạo ra bản lĩnh và niềm tin dân tộc. Nâng cao dân trí và tăng cường dân khí cũng chính là góp phần đắc lực bảo vệ dân tuý, giữ gìn bản sắc dân tộc. Tìm hiểu nghệ thuật Truyện Kiều từ góc nhìn văn hoá cũng không ngoài những nhiệm vụ trên. Tiếp cận Truyện Kiều từ góc nhìn văn hoá là tấm lòng chân thành tưởng nhớ một thi hào lớn của dân tộc Việt Nam chúng ta. Chúng tôi chân thành cảm ơn nhà Văn hoá học - Ngôn ngữ học, GS. Phan Ngọc đã đọc và góp ý cho bản thảo này. Chúng tôi cũng chân thành cảm ơn GS.TSKH. Bùi Văn Ba; GS.TS. Trần Đình Sử; PGS.TS. Nguyễn Thái Hoà, PGS. Đặng Đức Siêu đã đọc bản thảo và góp cho chúng tôi nhiều ý kiến bổ ích. Chúng tôi cũng xin chân thành cảm ơn Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông đã tận tình giúp đỡ để cuốn sách lại sớm được ra mắt độc giả. Công trình của chúng tôi khó tránh khỏi những khiếm khuyết. Mọi sự góp ý đối với chúng tôi là vô cùng quý giá, không phải chỉ để nhằm hoàn thiện công trình mà để chúng ta có cùng cách hiểu, hiểu đúng hơn, đầy đủ hơn về một di sản lớn lao của văn hoá dân tộc, về một thiên tài sáng tạo của dân tộc.

Tiếp cận cuốn sách bạn đọc có những hình dung về bức tranh kiến trúc Thăng Long - Hà Nội, hiểu được quá trình hình thành diện mạo kiến trúc Thăng Long từ những tụ cư bên sông Hồng tới Đại La, định đô Thăng Long và diện mạo ban đầu, Thăng Long thời Lý - Trần - Hồ, Thăng Long thời Lê - Mạc - Tây Sơn, Thăng Long - Hà Nội thời Nguyễn; những xây dựng đầu tiên của Pháp ở Hà Nội, chương trình khai thác thuộc địa lần thứ nhất, chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai, cấu trúc không gian đô thị thời Pháp thuộc. Bên cạnh đó là diện mạo kiến trúc Hà Nội từ hoà bình trở lại đến những năm đổi mới, những hình ảnh quy hoạch chung xây dựng thủ đô Hà Nội năm 2011 và điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng Vùng Thủ đô; kiến trúc Hà Nội thời kỳ mới hội nhập, thời kỳ của kỹ thuật công nghệ mới và biến động của kinh tế - xã hội, kiến trúc Hà Nội nhìn về phía trước.

Trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam, thành ngữ, tục ngữ, ca dao, dân ca là những "viên ngọc quý", giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển tiếng nói của dân tộc, phản ánh sinh hoạt của nhân dân, biểu hiện những tâm tư, tình cảm, ý nghĩ, kinh nghiệm của nhân dân trong cuộc đấu tranh với thiên nhiên, đấu tranh xã hội, xây dựng đất nước… Cuốn sách tập hợp những câu thành ngữ, tục ngữ, ca dao về chủ đề thiên nhiên, đất nước, con người, ở đó chúng ta thấy được vẻ đẹp, tình yêu quê hương đất nước, mối quan hệ giữa con người với con người, với xã hội, những kinh nghiệm sống phong phú và tính cách con người Việt Nam...

Lịch sử hào hùng hàng ngàn năm của dân tộc Việt Nam đã sản sinh ra biết bao những áng văn thơ trác tuyệt. Có những bản anh hùng ca ngất ngây men chiến thắng, có những khúc bi - tráng ca thấu động tâm can… Những áng văn đó, tự bản thân tồn tại, đã trở thành một phần lịch sử, một phần văn hóa Việt Nam. Trong số đó, có những tác phẩm không chỉ mang giá trị văn học mà còn mang cả tầm vóc của lịch sử. Việt Nam – 9 bản Hùng văn là công trình được tuyển chọn từ kho tàng văn hóa – lịch sử nước nhà giới thiệu về 9 tác phẩm văn học mang tầm vóc lịch sử. Chín áng văn này được gọi là “hùng văn” với ý nghĩa hào tráng của bản thân tác phẩm, trong bối cảnh lịch sử - văn hóa tạo tác nên chúng và chính những tác động, dấu ấn mà các áng văn đó để lại trong lịch sử và văn hóa Việt Nam, đó là : - Nam quốc sơn hà viết khoảng thế kỷ X - XI - Phạt Tống lộ bố văn (tức Bài văn tuyên bố về việc đánh Tống) của Lý Thường Kiệt, viết năm 1075 - 1076 - Dụ chư tỳ tướng hịch văn (tức Hịch tướng sĩ) của Trần Quốc Tuấn, viết năm 1285 - Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi, viết năm 1427 - Thư chiêu dụ các tướng sĩ Mạc của Lê Bá Ly, viết năm 1551 - Xuất sư hịch (tức Hịch ra quân) của Nguyễn Hữu Chỉnh, viết năm 1786 - Tế Cần Giuộc sĩ dân trận vong văn (tức Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc) của Nguyễn Đình Chiểu, viết năm 1861 - Tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh, viết năm 1945 - Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Hồ Chí Minh, viết năm 1946. Như một tuyển tập, 9 áng văn này bao gồm nhiều thể loại văn học và phương tiện ngôn ngữ trao chuyển giá trị lịch sử - văn hóa Việt Nam trải dài từ buổi đầu độc lập tự chủ (thế kỷ X - XI) đến thế kỷ XX. Do sự phức tạp, đa chiều của lịch sử - văn hóa Việt Nam, các tác giả chủ trương phục dựng lịch sử văn bản từng tác phẩm ở những mức độ khác nhau, mỗi tác phẩm được trình bày thành một chỉnh thể, gồm ba bộ phận: Bối cảnh lịch sử; tác giả và tác phẩm; Văn bản tác phẩm.