"Sáng tạo sản phẩm số - Ai cũng dùng AI - Ứng dụng Power BI Service và AutoML trong lĩnh vực dầu khí" là cuốn sách đầu tiên trong loạt sách "Ai cũng dùng AI" của Viện Dầu khí Việt Nam. Đây là một cuốn sách cung cấp giá trị kiến thức và nguồn cảm hứng cho những ai muốn tiến xa hơn trong thế giới số.
Mục tiêu của nhóm tác giả khi viết cuốn sách này không chỉ là truyền đạt kiến thức, mà còn là khơi dậy niềm đam mê sáng tạo. Chúng tôi muốn quý vị, những nhà nghiên cứu, những người làm việc trong ngành dầu khí, sẽ thấy được tiềm năng to lớn của công nghệ số trong việc cải thiện công việc của mình.
Đặc biệt, cuốn sách này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về công nghệ AI, Power BI Service và AutoML - những công nghệ đang thay đổi cách chúng ta làm việc, học hỏi và tạo ra giá trị. Đồng thời, chúng tôi cũng muốn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng công nghệ số trong ngành dầu khí. Trong suốt hơn 60 năm qua, ngành Dầu khí Việt Nam đã cung cấp nguồn năng lượng cho đất nước, thúc đẩy sự phát triển không chỉ về kinh tế mà còn đối với nhiều lĩnh vực khác. Những người làm việc trong ngành Dầu khí đã cống hiến, đã chịu trách nhiệm với sứ mệnh lớn lao này. Bây giờ, hãy tưởng tượng rằng, nếu bạn có thêm một người đồng hành không biết mệt mỏi, luôn sẵn sàng hỗ trợ, có khả năng học hỏi nhanh chóng và giúp cải thiện hiệu suất công việc. Đó chính là AI, công nghệ trí tuệ nhân tạo.
Đến với "Sáng tạo sản phẩm số - Ai cũng dùng AI - Ứng dụng Power BI Service và AutoML trong lĩnh vực dầu khí", bạn sẽ thấy rõ hơn về sức mạnh của Power BI Service và AutoML - những công cụ giúp bạn nhanh chóng tổ chức, biểu diễn và chia sẻ dữ liệu cũng như sản phẩm của mình. Đây là những công cụ tiện lợi, như một bước đệm để bạn tiếp cận và ứng dụng công nghệ AI vào công việc nghiên cứu khoa học của mình.
Công nghệ AI không còn xa lạ nữa khi chúng ta có ChatGPT và những công cụ AI khác dựa trên ngôn ngữ tự nhiên, giúp bạn tạo ra các tri thức mới, đồng thời hỗ trợ cho phương pháp làm việc truyền thống trong ngành dầu khí. Điều thú vị nhất là, đây chỉ mới là khởi đầu. "Ai cũng dùng AI" sẽ tiếp tục giới thiệu đến bạn những công cụ và kiến thức cao cấp hơn thông qua ngôn ngữ lập trình Python, cùng với sự áp dụng của các mô hình vật lý - địa chất từ các chuyên gia của Viện Dầu khí Việt Nam.
Với cuốn sách này, Viện Dầu khí Việt Nam mong muốn bạn không chỉ học hỏi kiến thức mới mà còn tìm thấy niềm đam mê, sức mạnh sáng tạo từ bên trong, để cùng chúng tôi khám phá và tạo ra những giá trị mới cho ngành dầu khí và đất nước. Với AI, tất cả các cán bộ làm việc trong ngành dầu khí, từ thượng nguồn tới hạ nguồn, từ kỹ thuật tới kinh tế, quản lý, đều có thể tận dụng những công cụ mới mạnh mẽ này để tối ưu hóa công việc, tạo ra các giải pháp mới và tiếp tục sứ mệnh tìm kiếm, khai thác nguồn năng lượng cho đất nước.
Chúng ta đang ở trên con đường mới mà AI sẽ giúp chúng ta đi nhanh hơn, xa hơn. "Sáng tạo sản phẩm số - Ai cũng dùng AI - Ứng dụng Power BI Service và AutoML trong lĩnh vực dầu khí" chính là bước khởi đầu, là cầu nối giữa con người, dầu khí và thế giới của AI. Với sự hỗ trợ của AI, chúng ta sẽ cùng nhau tiếp tục sứ mệnh cao cả, đảm bảo nguồn năng lượng cho sự phát triển bền vững của đất nước

Ngày nay, kỹ thuật truyền tin điện tử ngày càng phát triển hiện đại. Người ta có thể truyền các tin tức dưới dạng thoại, hình ảnh và dữ liệu trên một hệ thống truyền tin chung. Hệ thống truyền tin ngày càng được nâng cao về chất lượng, hiệu năng và tốc độ truyền; tính đa dạng của hệ thống được thể hiện ở sự phong phú về môi trường truyền dẫn như: cáp kim loại, cáp sợi quang, viba, thông tin vệ tin, thông tin di động,… Nhiều hệ thống truyền tin tương tự (analog) truyền thống đang được dần thay thế bởi các hệ thống truyền tin số (digital) có nhiều đặc trưng ưu việt hơn. Một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá hiệu năng, chất lượng của một hệ thống truyền tin số là việc đảm bảo xác suất lỗi bit (Pb) của dữ liệu thu trong một giới hạn cho phép. Có nhiều nguyên nhân gây lỗi bit trong quá trình truyền tin và cũng có nhiều giải pháp kỹ thuật khác nhau để giảm tỷ lệ lỗi bit. Với mong muốn được giới thiệu đến bạn đọc các kiến thức cơ bản về truyền tin số, Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông xuất bản cuốn sách “Truyền tin số và sửa lỗi dữ liệu truyền” do PGS.TS. Thái Hồng Nhị, TS. Phạm Văn Bình, TS. Nguyễn Đăng Tiến biên soạn.

Cuốn sách kể câu chuyện về sóng vô tuyến điện, vai trò của sóng vô tuyến đối với đời sống xã hội và vai trò của quản lý tần số…

Khi công nghệ thông tin, mạng Internet ngày càng phát triển thì nhu cầu sử dụng Internet của người dùng ngày càng tăng và đây cũng là lúc xuất hiện nguy cơ mất an toàn thông tin. Nổi bật là các nguy cơ tấn công vào người dùng từ các tin tặc và lây nhiễm mã độc vào các hệ thống máy tính. Mã độc do chính các tin tặc lập trình tạo ra, xuất hiện bất kỳ ở đâu trên môi trường của các thiết bị điện tử như các đĩa mềm, thiết bị ngoại vi USB, máy tính đến môi trường trên Internet như các website, trong các tin nhắn, trong hòm thư điện tử của người dùng, trong các phần mềm miễn phí… Nếu để tin tặc sử dụng mã độc để lây lan vào một máy tính hoặc hệ thống mạng sẽ gây ra những hậu quả khó lường. Hiện nay có nhiều loại mã độc xuất hiện ở các dạng khác nhau, chạy trên nhiều môi trường khác nhau như Windows, Linux, MacOS, Android, iOS… đã đặt ra những thách thức lớn trong việc phòng chống mã độc và tấn công mạng cho người dùng máy tính. Ngày 19 tháng 6 năm 2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 893/QĐ-TTg phê duyệt “Đề án tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức và trách nhiệm về an toàn thông tin đến năm 2020”, trong đó Bộ Thông tin và Truyền thông được giao một số nhiệm vụ. Thực hiện nhiệm vụ Lãnh đạo Bộ giao, Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ và các chuyên gia biên soạn, xuất bản cuốn sách “Sổ tay phòng chống mã độc và tấn công mạng cho người dùng máy tính” nhằm góp phần phòng ngừa, hạn chế những hành vi gây mất an toàn, an ninh mạng hiện nay. Nội dung của cuốn sách gồm 7 chương: Chương 1: Tổng quan về tấn công mạng Chương 2: Những nguyên tắc cơ bản đảm bảo an toàn thông tin cho người dùng Chương 3: Bảo vệ máy tính người dùng Chương 4: Bảo vệ điện thoại Smartphone và máy tính bảng Chương 5: Bảo vệ tin nhắn và cuộc gọi Chương 6: An toàn mạng xã hội Chương 7: Bảo vệ mức nâng cao Ngoài ra nội dung cuốn sách còn có phần Phụ lục giới thiệu một số công cụ đảm bảo an toàn cho người dùng trên Internet và hướng dẫn thiết lập an toàn cho phần mềm Antivirus. Hy vọng cuốn sách này sẽ giúp người dùng hiểu được tác hại của mã độc, các hình thức tấn công mạng, từ đó có ý thức, kỹ năng bảo vệ cho chính bản thân mình và cộng đồng khi sử dụng máy tính và các thiết bị thông minh kết nối Internet, mạng xã hội.

Chuyển đổi số là câu chuyện mới đang diễn ra ở hầu hết các quốc gia với những mức độ và cách thức khác nhau. Ở nước ta, Chương trình chuyển đổi số quốc gia đã nhanh chóng lan tỏa trên cả nước. “Chuyển đổi số” đã thành một từ được nói đến hàng ngày trên truyền thông. Cuộc sống của người dân cũng đang dần gắn nhiều hơn với môi trường thực-số. Nhiều doanh nghiệp đang tích cực tìm hiểu và thực hiện chuyển đổi số. Hầu hết các tỉnh thành và bộ ngành đã công bố đề án chuyển đổi số. Ủy ban Quốc gia về Chuyển đổi số đã được thành lập và hoạt động để giúp Chính phủ điều hành công cuộc chuyển đổi số của đất nước.
Nhận thức về chuyển đổi số liên quan đến hai vấn đề chính: “chuyển đổi số là gì và vì sao phải làm?” và “làm chuyển đổi số thế nào?”. Trong khi vấn đề thứ nhất được nói đến nhiều thời gian qua, những câu hỏi của vấn đề thứ hai như “cần làm gì để chuyển đổi số?”, “phải bắt đầu từ đâu?”, “ai làm chuyển đổi số?”, “thành bại của chuyển đổi số vì sao?”, “tổ chức việc thực hiện chuyển đổi số thế nào?”… vẫn đang rất cần được trả lời và làm rõ.
Hai năm trước chúng tôi viết cuốn sách “Hỏi đáp về chuyển đổi số” với 200 câu hỏi và trả lời để chia sẻ nhận thức ban đầu của mình về chuyển đổi số là gì. Mong muốn tìm câu trả lời về làm chuyển đổi số thế nào dẫn chúng tôi đến những thách thức mới. Những cuốn sách đã xuất bản trên thế giới phần lớn mô tả các hoạt động cụ thể về chuyển đổi số của doanh nghiệp trong bối cảnh của các nước phát triển và ít về phương pháp làm chuyển đổi số. Gần hai năm qua khi tìm hiểu, trao đổi, trải nghiệm với nhận thức dần rõ hơn, chúng tôi đề xuất phương pháp luận ST-235 về làm chuyển đối số, và viết cuốn sách này để chia sẻ với cộng đồng.
Phương pháp luận ST-235 có cốt lõi là tư duy hệ thống được mô tả với hai phần. Phần một (ST) xác định mô hình hệ sinh thái thực-số của các tổ chức với tám hợp phần chia thành các nhóm về hoạt động chính (sản phẩm-dịch vụ, quy trình vận hành, quản trị-quản lý), về nhân tố thành bại (con người, thể chế, công nghệ), về dữ liệu và kết nối, và về an toàn an ninh hệ thống. Chuyển đổi số của một tổ chức về bản chất là xây dựng hệ sinh thái thực-số của mình từ hệ sinh thái hiện tại, và việc này được thực hiện theo phương thức mô tả ở phần hai (235) của ST-235, với 2 nguyên lý, 3 cặp nguyên tắc, và 5 nội dung cốt lõi cần làm.
Hai nguyên lý của ST-235 là tư tưởng chủ đạo và dẫn dắt toàn bộ quá trình chuyển đổi số, xác định rằng chuyển đổi số là quá trình tự thay đổi một cách hệ thống và chuyển đổi số là quá trình liên tục đổi mới sáng tạo với dữ liệu và kết nối. Ba cặp nguyên tắc của ST-235 xác định những điều cần tuân theo khi thực hiện chuyển đổi số, gồm tổng thể và toàn diện, đồng bộ và đột phá, chính chủ và lãnh đạo. Năm vấn đề cốt lõi mỗi tổ chức cần thực hiện khi chuyển đổi số là con người, thể chế, công nghệ, lộ trình, và quản trị thực thi.
Cuốn sách được chia thành sáu chương. Chương Một tóm tắt những khái niệm và vấn đề cơ bản của chuyển đổi số. Chương Hai giới thiệu phương pháp luận ST-235. Bốn chương tiếp theo trình bày về làm chuyển đổi số quốc gia, các lĩnh vực kinh tế-xã hội, các địa phương và doanh nghiệp nhìn theo phương pháp luận ST-235.
Chúng tôi chân thành bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc đến Nhóm Thinktank VINASA vì những điều được chia sẻ, được học tập từ các thảo luận về chuyển đổi số vào các sáng thứ bảy hàng tuần. Chúng tôi chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp và gia đình với những động viên và khuyến khích hoàn thành cuốn sách; cảm ơn các tỉnh thành, các tập đoàn, các doanh nghiệp, tổ chức, trường học, các đơn vị tổ chức tập huấn chuyển đổi số… đã cho chúng tôi cơ hội đến trao đổi, giới thiệu ST-235 và nhận được nhiều câu hỏi thú vị; cảm ơn Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, tổ chức GIZ và 11 trường dạy nghề về hoạt động chuyển đổi số chúng tôi được tham gia trong gần hai năm qua; cảm ơn Cục Tin học hóa (hiện nay là Cục Chuyển đổi số quốc gia), Bộ Thông tin và Truyền thông; cảm ơn Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông đã hợp tác với chúng tôi làm cuốn sách này.

Tần số cứu sinh – Nhịp thở đại dương là cuốn sách giúp bạn đọc khám phá vai trò đặc biệt của tần số vô tuyến điện trong công tác thông tin liên lạc trên biển, góp phần bảo đảm an toàn hàng hải và hỗ trợ tìm kiếm, cứu nạn. Thông qua những câu chuyện gần gũi và kiến thức khoa học dễ hiểu, cuốn sách cho thấy phổ tần số vô tuyến điện là tài nguyên quý giá của quốc gia, được quản lý và sử dụng hiệu quả để phục vụ phát triển kinh tế, bảo đảm quốc phòng, an ninh và cứu hộ khẩn cấp. Hình ảnh "nhịp thở đại dương" gợi lên sự kết nối bền bỉ giữa con người với biển cả thông qua những tín hiệu vô hình nhưng mang ý nghĩa sống còn. Tác phẩm góp phần nâng cao nhận thức về việc bảo vệ, khai thác hợp lý tài nguyên tần số vô tuyến điện và khơi dậy ý thức trách nhiệm của mỗi công dân trong kỷ nguyên số. Đây là cuốn sách bổ ích dành cho bạn đọc yêu thích khoa học, công nghệ và mong muốn hiểu thêm về những giá trị thầm lặng đang bảo vệ sự an toàn của cuộc sống.

Truyền hình có vai trò to lớn trong việc tuyên truyền đường lối, phổ biến các chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước, quảng bá các thông tin về kinh tế, chính trị, khoa học, giáo dục, văn hóa xã hội và thông tin dịch vụ cho mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội. Ngày nay với sự hội tụ về công nghệ, truyền hình không chỉ dừng lại như vậy, mà nó đang dần trở thành một phương tiện truyền thông đại chúng quan trọng, một ngành công nghiệp giải trí với dịch vụ siêu lợi nhuận và đặc biệt, truyền hình di động đang là một trong những hướng phát triển thu hút được sự quan tâm của nhiều quốc gia trên thế giới. Dịch vụ truyền hình di động là một dịch vụ hội tụ giữa truyền hình và di động, dịch vụ này mở ra nhiều cơ hội lợi nhuận mới cho các nhà khai thác quảng bá, khai thác di động, các nhà cung cấp nội dung và cả những nhà kinh doanh thương mại điện tử. Việc trúng tuyển 3G của một số doanh nghiệp viễn thông sẽ hứa hẹn sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ truyền hình số di động tại Việt Nam. Nhằm đáp ứng nhu cầu cần tìm hiểu của bạn đọc, Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông xuất bản cuốn sách “Truyền hình số di động: Công nghệ, thiết bị và dịch vụ” do TS. Nguyễn Quý Sỹ - Giảng viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông biên soạn. Nội dung cuốn sách gồm 6 chương, giới thiệu những kiến thức cơ bản nhất về truyền hình số di động. Chương 1 và 2 giới thiệu tổng quan về truyền hình di động và các công nghệ truyền hình di động được sử dụng trên thế giới. Chương 3 và 4 đi sâu giới thiệu về 2 công nghệ truyền hình T-DMB và DVB-H đang được sử dụng tại Việt Nam. Đặc biệt là chương 5 và 6 giới thiệu công nghệ 3G trong truyền hình di động cùng với đặc điểm, cách sử dụng một số thiết bị đầu cuối truyền hình di động giúp các thuê bao dễ dàng lựa chọn thiết bị phù hợp với nhu cầu và khả năng tài chính của từng cá nhân. Cuốn sách thuộc “Tủ sách khoa học công nghệ mới” sẽ là tài liệu hữu ích cho các cán bộ quản lý, kỹ sư, kỹ thuật viên ngành Thông tin và Truyền thông, và cán bộ giảng dạy, sinh viên các ngành kỹ thuật viễn thông.

Ngày nay cách tiếp cận hướng đối tượng đã ngày càng trở nên phổ biến. Trong các dự án phát triển hệ thống lớn, ngôn ngữ mô hình hóa hợp nhất – UML (Unified Modeling Language) đã được ưu tiên cho quá trình phân tích thiết kế hệ thống, nó được coi là một chuẩn quốc tế được tổ chức tiêu chuẩn quốc tế ISO chấp nhận. Việc nắm vững các kiến thức cơ bản về mô hình, quá trình mô hình hóa, các kỹ thuật xây dựng mô hình là những yêu cầu bắt buộc cho bất cứ ai muốn phân tích và thiết kế một hệ thống lớn theo hướng đối tượng. Nhằm giúp sinh viên, nghiên cứu sinh và các lập trình viên có thêm tài liệu về phân tích và thiết kế hệ thống theo hướng đối tượng, TS. Lê Văn Phùng (Viện Công nghệ thông tin - Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam) đã biên soạn cuốn sách “Các mô hình cơ bản trong phân tích và thiết kế hướng đối tượng". Nội dung cuốn sách gồm 10 chương: Chương 1: Tổng quan về mô hình hóa phần mềm Chương 2: Các khái niệm cơ bản trong phân tích và thiết kế hướng đối tượng Chương 3: Yêu cầu hệ thống và mô hình nghiệp vụ Chương 4: Mô hình phân tích đối tượng Chương 5: Các mô hình phân tích động thái Chương 6: Các mô hình thiết kế tương tác Chương 7: Mô hình kiến trúc logic Chương 8: Mô hình kiến trúc vật lý Chương 9: Mô hình phân tích và thiết kế một ca sử dụng Chương 10: Mô hình thiết kế đối tượng Hy vọng các bạn đọc yêu công nghệ thông tin, ham mê phân tích thiết kế một hệ thống thông tin, giảng viên, sinh viên đại học, cao đẳng và học viên cao học chuyên ngành công nghệ phần mềm hoặc hệ thống thông tin sẽ tìm thấy những kiến thức mới mẻ trong cuốn sách này.

Trong thời đại công nghệ số hiện nay, công nghệ bán dẫn đóng vai trò nền tảng, là trái tim của mọi thiết bị điện tử, từ những chiếc điện thoại thông minh chúng ta sử dụng hàng ngày, đến các hệ thống trí tuệ nhân tạo phức tạp. Đồng thời, công nghệ bán dẫn là công nghệ nền tảng của các ngành công nghệ khác như điện tử, viễn thông, công nghệ thông tin. Ngành công nghiệp bán dẫn không chỉ là một lĩnh vực kỹ thuật chuyên sâu, mà còn là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế và xã hội toàn cầu.

Cuốn sách sẽ cung cấp cho độc giả một cái nhìn toàn diện về công nghệ bán dẫn, từ những nguyên lý cơ bản đến các ứng dụng tiên tiến. Chúng ta sẽ cùng nhau khám phá các khía cạnh khác nhau của ngành công nghiệp này, bao gồm:

Các xu hướng công nghiệp bán dẫn: Phân tích cấu trúc, động lực và các yếu tố cạnh tranh trong thị trường bán dẫn toàn cầu, cùng với đánh giá vị thế của Việt Nam.

Vật liệu bán dẫn: Nghiên cứu các loại vật liệu bán dẫn phổ biến, đặc tính và ứng dụng của chúng.

Thiết kế vi mạch: Khám phá các phương pháp thiết kế vi mạch tích hợp (IC), từ thiết kế logic đến thiết kế vật lý.

Công nghệ sản xuất chip: Tìm hiểu quy trình sản xuất chip phức tạp, từ thiết kế đến chế tạo và kiểm tra.

Các xu hướng công nghệ mới: Cập nhật các xu hướng công nghệ bán dẫn mới nhất, bao gồm vật liệu mới, công nghệ sản xuất tiên tiến và các ứng dụng đột phá.

Cuốn sách không chỉ tập trung vào những công nghệ hiện tại, mà còn chú trọng đến những công nghệ đang được nghiên cứu phát triển và sẽ được ứng dụng trong tương lai gần.

Ứng dụng công nghệ số trong sản xuất, bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm tại hộ gia đình/hợp tác xã là cuốn sách tập trung giới thiệu vai trò và lợi ích của công nghệ số trong toàn bộ chuỗi giá trị nông nghiệp và kinh tế hộ. Nội dung sách trình bày các giải pháp ứng dụng công nghệ số trong tổ chức sản xuất, quản lý quy trình, truy xuất nguồn gốc, bảo quản và chế biến sản phẩm. Đồng thời, sách phân tích cách thức tận dụng nền tảng số, thương mại điện tử và mạng xã hội để mở rộng thị trường, nâng cao hiệu quả tiêu thụ sản phẩm. Cuốn sách cũng chỉ ra những khó khăn, hạn chế trong quá trình chuyển đổi số ở hộ gia đình và hợp tác xã hiện nay. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất các mô hình, giải pháp phù hợp nhằm nâng cao năng lực quản lý, tăng giá trị gia tăng và phát triển bền vững cho khu vực kinh tế nông thôn.

Cuốn sách “Phục hồi và phân tích dữ liệu điện tử” được biên soạn trên cơ sở kết quả nghiên cứu, tổng hợp hoạt động thu thập, phục hồi và phân tích dữ liệu điện tử trên không gian mạng ở Việt Nam và trên thế giới trong 18 năm qua, ứng dụng công nghệ và các phần mềm, thiết bị kỹ thuật tiên tiến nhất và các giải pháp xử lý khó khăn, vướng mắc trong quá trình thu thập, phục hồi, phân tích dữ liệu điện tử. Mục đích của cuốn sách là nghiên cứu ứng dụng những thành tựu khoa học, công nghệ thông tin mới, những thiết bị và phần mềm chuyên dùng, để xây dựng cơ sở lý luận, quy trình, hướng dẫn nghiệp vụ, phục vụ cho các cơ quan, doanh nghiệp, cá nhân cũng như làm tài liệu tham khảo cho chương trình đào tạo nghiệp vụ về thu thập, phục hồi và phân tích dữ liệu điện tử của các trường đại học. Đồng thời, đây cũng là tài liệu tham khảo cho các công ty an ninh mạng để phục hồi, lấy lại các dữ liệu bị mất do sự cố kỹ thuật như thiết bị hỏng, lỗi phần cứng, bị lỗi phần mềm, bị nhiễm virus, bị xóa nhầm… Cuốn sách gồm 4 chương: Chương 1. Tổng quan về dữ liệu điện tử Chương 2. Phục hồi và phân tích dữ liệu điện tử trong máy tính Chương 3. Phục hồi và phân tích dữ liệu điện tử trong điện thoại di động Chương 4. Sử dụng Windows tìm kiếm dữ liệu trong máy tính và kỹ thuật giấu tin, khôi phục mật khẩu Cuốn sách “Phục hồi và phân tích dữ liệu điện tử” bao quát một phạm vi rộng lớn các vấn đề về pháp lý, kỹ thuật và công nghệ trong việc sử dụng các loại thiết bị và phần mềm chuyên dùng phục vụ cho việc phục hồi và phân tích dữ liệu điện tử, có thể sử dụng làm chứng cứ theo quy định của pháp luật, phục vụ cho các vụ việc hình sự, các vụ tranh chấp dân sự cũng như kinh tế và việc tìm, lấy lại dữ liệu bị hỏng, bị mất, bị xóa trong các thiết bị số. Những thiết bị, phần mềm và công nghệ mới đã được các công ty an ninh mạng và các cơ quan thực thi pháp luật trên thế giới công nhận và sử dụng, nhưng cũng luôn thay đổi và phát triển, do vậy cuốn sách sẽ khó tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót. Rất mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp, xây dựng của độc giả.

Công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) là một trong các động lực quan trọng của sự phát triển, cùng với một số ngành công nghệ cao khác đang làm biến đổi sâu sắc đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội hiện đại. Sự hội tụ giữa tin học cùng với truyền thông và viễn thông đã thể hiện được vai trò là cơ sở hạ tầng của nền kinh tế quốc dân. Để thấy rõ được vai trò và tác động của công nghệ thông tin và truyền thông, Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông phối hợp với Viện Chiến lược Thông tin và Truyền thông xuất bản bộ sách giới thiệu những kiến thức mới về Công nghệ thông tin và truyền thông. Bộ sách gồm 06 cuốn (xem bìa 4) là bộ sách khoa học thường thức, cung cấp cho người đọc những khái niệm cơ bản, các bài học kinh nghiệm của một số nước về công nghệ thông tin và truyền thông, sự tác động, ảnh hưởng của nó đến nền kinh tế, chính trị và xã hội. Với cách tiếp cận đơn giản, khoa học, dễ hiểu, nội dung của mỗi cuốn sách lại mở ra trước mắt người đọc những vấn đề khác nhau về công nghệ thông tin và truyền thông nên sẽ rất phù hợp với đông đảo bạn đọc, các Điểm Bưu điện - Văn hóa xã để phổ biến rộng rãi. Cuốn sách "Internet, Web và Cơ sở hạ tầng thông tin” giới thiệu các khái niệm cơ bản liên quan đến Internet như: Internet, Wi–Fi, DSL, IDSN, Bluetooth, vi rút, khoảng cách số, nguồn mở... Ngoài ra, cuốn sách còn giới thiệu kinh nghiệm phát triển cơ sở hạ tầng thông tin của một số quốc gia trên thế giới để giúp bạn đọc học hỏi thêm kinh nghiệm về việc ứng dụng và phát triển cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin vào Việt Nam.

Internet nói riêng và mạng thông tin nói chung đang giữ vai trò ngày càng quan trọng trong chính trị, kinh tế, văn hóa và đời sống xã hội của các quốc gia nói chung và Việt Nam nói riêng. Vì vậy, công tác đảm bảo an toàn thông tin đã trở thành nhiệm vụ quan trọng, là mối quan tâm hàng đầu của Chính phủ và các Bộ, Ban Ngành và các doanh nghiệp trong cả nước. “Báo cáo An toàn thông tin Việt Nam 2014” - Đây là bản báo cáo đầu tiên và sẽ trở thành một Báo cáo thường niên - nhằm cung cấp tài liệu tham khảo để các bộ, ngành, các doanh nghiệp và bạn đọc quan tâm tìm hiểu về tình hình và xu thế phát triển của an toàn thông tin nước nhà. Số liệu sử dụng trong Báo cáo được tổng hợp từ nguồn số liệu của các đơn vị chức năng thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông, Hiệp hội An toàn thông tin Việt Nam, các hãng bảo mật uy tín trong nước và nước ngoài. “Báo cáo An toàn thông tin Việt Nam 2014” tập trung phác họa một số nội dung chính như các sự kiện nổi bật về an toàn thông tin; một số sự cố đáng chú ý, các nguy cơ, thách thức; diễn tập, điều phối ứng cứu sự cố; về nguồn nhân lực Việt Nam cũng như sản phẩm, dịch vụ thương hiệu Việt tiêu biểu; chỉ số an toàn thông tin Việt Nam năm 2014; dự báo xu hướng năm 2015 và một số văn bản ban hành năm 2014 của Chính phủ và Bộ Thông tin và Truyền thông về công tác an toàn thông tin. Chúng tôi tin rằng, qua việc nghiên cứu, phân tích bức tranh toàn cảnh về tình hình an toàn thông tin của Việt Nam năm 2014, sẽ giúp ích cho các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có được thêm kinh nghiệm đối phó với các nguy cơ mất an toàn thông tin và từ đó xây dựng được chiến lược bảo vệ an toàn thông tin trong tổ chức, cơ quan và doanh nghiệp của mình.

GIỚI THIỆU TỔNG QUAN

Trong kiến trúc tổng thể của Trí tuệ nhân tạo (AI) và Xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) hiện đại, đại số tuyến tính là nền tảng toán học chi phối cách dữ liệu được biểu diễn, biến đổi và kết hợp để tạo ra tri thức. Nếu xem xác suất–thống kê cung cấp nguyên lý mô hình hoá sự bất định và xây dựng tiêu chuẩn đánh giá, còn giải tích cung cấp cơ chế tối ưu hoá để mô hình tự điều chỉnh tham số, thì Đại số tuyến tính (Linear Algebra) chính là ngôn ngữ cấu trúc hoá toàn bộ phép tính trong học sâu: từ biểu diễn ngôn ngữ đến cơ chế suy luận và kiến trúc mạng.

Điểm xuất phát của NLP hiện đại là việc chuyển đổi ngôn ngữ rời rạc (token, từ, câu) thành các đối tượng liên tục trong không gian nhiều chiều. Quá trình đó được thực hiện bằng embeddings với mỗi đơn vị ngôn ngữ được gán một vector . Từ đây, hầu hết các phép toán cốt lõi của mô hình trở thành các phép biến đổi tuyến tính và phép toán trên ma trận/tensor: các tầng tuyến tính, chuẩn hoá, chiếu không gian, rút trích đặc trưng, và ghép nối thông tin. Trong Transformer, Attention có thể được nhìn như một chuỗi thao tác đại số tuyến tính trên các ma trận truy vấn-khóa-giá trị (Q, K, V), trong đó tích vô hướng, nhân ma trận và chuẩn hoá đóng vai trò trung tâm để lượng hoá mức độ liên quan và tổng hợp ngữ cảnh.

Trên bình diện tối ưu hoá và suy luận, đại số tuyến tính còn là nền tảng để hiểu hình học của không gian biểu diễn: chuẩn (norm) và khoảng cách để đo độ tương đồng ngữ nghĩa, trực giao và phép chiếu để tách thành phần thông tin, trị riêng và phân rã ma trận để phân tích cấu trúc (PCA, SVD), cũng như điều kiện tốt của bài toán để đảm bảo tính ổn định tính toán. Trong huấn luyện mô hình, các đối tượng gradient và cập nhật tham số cũng được biểu diễn dưới dạng vector–ma trận, cho phép triển khai hiệu quả trên phần cứng song song (GPU/TPU).

Vì vậy, cuốn sách Đại số tuyến tính và ứng dụng trong Trí tuệ nhân tạo và Xử lý ngôn ngữ tự nhiên sẽ hệ thống hoá các khái niệm Đại số tuyến tính cốt lõi như vector, không gian vector, tích vô hướng, chuẩn và khoảng cách, ma trận và phép biến đổi tuyến tính, hệ phương trình tuyến tính, trị riêng–vector riêng, các phép phân rã (đặc biệt SVD), cùng các đối tượng tensor và phép toán liên quan, đặc biệt là ứng dụng cụ thể trong các mô hình AI và NLP như xây dựng và phân tích embeddings, attention, giảm chiều, nén biểu diễn, đánh giá tương đồng ngữ nghĩa và thiết kế kiến trúc tính toán hiệu quả.

Cuốn sách không tập trung chi tiết và sâu về kiến thức Đại số tuyến tính mà chỉ hệ thống hóa lại kiến thức toán nền tảng và ứng dụng trong AI và NLP. Mục tiêu của cuốn sách là hướng đến việc thu hẹp khoảng cách giữa toán học trừu tượng với ứng dụng trong khoa học–kỹ thuật, đặc biệt trong AI và NLP. Từ định nghĩa và công thức, người học sẽ được trải nghiệm thú vị việc ứng dụng Đại số tuyến tính để xây dựng hệ thống AI và NLP thực tế với đầy đủ các bước của quy trình từ xây dựng dữ liệu, tiền xử lý, vector hóa dữ liệu, xây dựng mô hình, cài đặt thuật toán, chạy thử nghiệm, trực quan hóa kết quả và phân tích chỉ số đánh giá. Tác giả kỳ vọng rằng, thông qua trải nghiệm này, bạn đọc sẽ nhận thức rõ lớp toán học nền tảng nằm bên dưới mỗi mô hình và thuật toán AI/NLP, từ đó có nền móng vững chắc để tiếp tục nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo một cách bền vững.

 

Nhằm khuyến khích toàn dân nâng cao nhận thức và đưa mục tiêu phát triển chuyển đổi số vào cuộc sống, theo đề nghị của Bộ Thông tin và Truyền thông, được sự đồng thuận của tác giả David L Rodgers, Trường Doanh nhân PACE đã phối hợp với Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông tổ chức xuất bản cuốn sách “Tóm lược Chuyển đổi số - Chiến lược & Lộ trình” nhằm cung cấp một phiên bản tinh gọn từ 02 cuốn sách giá trị trên, phù hợp cho cả hai đối tượng độc giả: những người quan tâm đến chuyển đổi số ở tầm chiến lược và những người thực thi chuyển đổi số.