Cuốn sách giới thiệu những câu chuyện về chuyển đổi số của Việt Nam, bao gồm các câu chuyện thành công được thực tiễn kiểm chứng là hiệu quả, có thể tham khảo nhân rộng và các câu chuyện sưu tầm có những ý tưởng, giải pháp tiềm năng

Thông tin di động ngày nay đã trở thành một trong những dịch vụ viễn thông phát triển rất nhanh và mang lại hiệu quả cao cho các doanh nghiệp viễn thông, mang lại nhiều lợi ích cho phát triển kinh tế - xã hội. Sự phát triển của thị trường viễn thông di động đã thúc đẩy mạnh mẽ việc nghiên cứu và triển khai các hệ thống thông tin di động mới trong tương lai. Hệ thống di động thế hệ thứ hai với GSM và CDMA là những ví dụ điển hình đã phát triển mạnh mẽ ở nhiều quốc gia, tuy nhiên thị trường viễn thông ngày càng mở rộng càng thể hiện rõ những hạn chế về dung lượng và băng thông của các hệ thống thông tin di động thế hệ thứ hai. Sự ra đời của hệ thống thông tin di động thế hệ thứ ba với các công nghệ tiêu biểu như WCDMA hay HSPA là một tất yếu để có thể đáp ứng được nhu cầu truy cập dữ liệu, âm thanh, hình ảnh, xem phim… với tốc độ cao. Hiện nay, mặc dù các hệ thống thông tin di động thế hệ 2,5G hay 3G vẫn đang phát triển không ngừng nhưng các nhà khai thác viễn thông lớn trên thế giới đã triển khai một chuẩn di động thế hệ mới có rất nhiều tiềm năng và sẽ trở thành chuẩn di động 4G trong thời gian tới, đó là LTE (Long Term Evolution - Sự phát triển dài hạn). Thực tế triển khai công nghệ LTE vừa qua tại nhiều nước đã chứng tỏ khả năng vượt trội của LTE cả trên phương diện công nghệ lẫn khả năng thương mại. Trước đây, muốn truy cập dữ liệu lớn, bạn phải cần có một đường dây cố định để kết nối. Với LTE, chúng ta có thể truy cập tất cả các dịch vụ mọi lúc mọi nơi trong khi vẫn di chuyển như: xem phim chất lượng cao HDTV, điện thoại có hình, chơi game, nghe nhạc trực tuyến, tải cơ sở dữ liệu… với một tốc độ “siêu tốc”. Đó chính là sự khác biệt giữa mạng di động thế hệ thứ 3 (3G) và mạng di động thế hệ thứ tư (4G). Tuy vẫn còn khá mới mẻ tại Việt Nam nhưng mạng di động băng rộng 4G đang được kỳ vọng sẽ tạo ra nhiều thay đổi khác biệt so với những mạng di động hiện nay. Bộ Thông tin và Truyền thông rất coi trọng việc phát triển thông tin di động băng rộng các thế hệ tiếp theo để có hạ tầng viễn thông hiện đại, làm nền tảng cho phát triển kinh tế số, góp phần thay đổi cơ cấu tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, phục vụ cộng đồng như giám sát và bảo vệ môi trường, xây dựng ngôi nhà thông minh, thành phố thông minh, chăm sóc sức khỏe… Mạng và dịch vụ di động băng rộng công nghệ 4G mở ra cơ hội to lớn cho việc đạt được mục tiêu này.

Trong 5 năm xây dựng và phát hành, Sách Trắng về Công nghệ thông tin và Truyền thông đã trở thành tài liệu uy tín thường niên của Bộ Thông tin và Truyền thông, đã và đang được cộng đồng CNTT-TT trong và ngoài nước đánh giá cao và thường xuyên sử dụng. Năm 2013, ngành CNTT-TT đạt được những bước tăng trưởng ổn định trong điều kiện nền kinh tế Việt Nam bắt đầu có tín hiệu hồi phục trở lại. Ngày 16/10/2013, Chính phủ ban hành Nghị định số 132/2013/NĐ-CP quy định về cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của Bộ Thông tin và Truyền thông nhằm tiếp tục tăng cường vai trò quản lý nhà nước của Bộ Thông tin và Truyền thông, đáp ứng yêu cầu phát triển ngành, đồng thời phục vụ doanh nghiệp và người dân tốt hơn. Đầu năm 2014, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định thành lập Ủy ban Quốc gia về ứng dụng công nghệ thông tin. Đặc biệt, ngày 01/7/2014, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 36-NQ/TW về đẩy mạnh ứng dụng, phát triển CNTT đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Điều này khẳng định một lần nữa quyết tâm của Đảng và Chính phủ trong việc đẩy mạnh sự nghiệp ứng dụng và phát triển CNTT, tạo đột phá cho phát triển kinh tế - xã hội. So với những năm trước, Sách Trắng 2014 được biên soạn theo kết cấu mới với từng lĩnh vực quản lý nhà nước của ngành CNTT-TT song vẫn phù hợp với thông lệ quốc tế để thuận tiện cho việc tra cứu, sử dụng. Ngoài ra, Sách Trắng 2014 bổ sung thêm nhiều thông tin hữu ích như: cơ cấu xuất nhập khẩu sản phẩm phần cứng, điện tử, các kênh phát thanh - truyền hình, trang thông tin điện tử, trò chơi trực tuyến và mạng xã hội, nghiên cứu - phát triển ngành CNTT-TT. Hy vọng sách Trắng 2014 sẽ tiếp tục đáp ứng tốt hơn nhu cầu cập nhật thông tin về ngành CNTT-TT đối với các cơ quan quản lý nhà nước cũng như các tổ chức, doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Cuốn sách “Phục hồi và phân tích dữ liệu điện tử” được biên soạn trên cơ sở kết quả nghiên cứu, tổng hợp hoạt động thu thập, phục hồi và phân tích dữ liệu điện tử trên không gian mạng ở Việt Nam và trên thế giới trong 18 năm qua, ứng dụng công nghệ và các phần mềm, thiết bị kỹ thuật tiên tiến nhất và các giải pháp xử lý khó khăn, vướng mắc trong quá trình thu thập, phục hồi, phân tích dữ liệu điện tử. Mục đích của cuốn sách là nghiên cứu ứng dụng những thành tựu khoa học, công nghệ thông tin mới, những thiết bị và phần mềm chuyên dùng, để xây dựng cơ sở lý luận, quy trình, hướng dẫn nghiệp vụ, phục vụ cho các cơ quan, doanh nghiệp, cá nhân cũng như làm tài liệu tham khảo cho chương trình đào tạo nghiệp vụ về thu thập, phục hồi và phân tích dữ liệu điện tử của các trường đại học. Đồng thời, đây cũng là tài liệu tham khảo cho các công ty an ninh mạng để phục hồi, lấy lại các dữ liệu bị mất do sự cố kỹ thuật như thiết bị hỏng, lỗi phần cứng, bị lỗi phần mềm, bị nhiễm virus, bị xóa nhầm… Cuốn sách gồm 4 chương: Chương 1. Tổng quan về dữ liệu điện tử Chương 2. Phục hồi và phân tích dữ liệu điện tử trong máy tính Chương 3. Phục hồi và phân tích dữ liệu điện tử trong điện thoại di động Chương 4. Sử dụng Windows tìm kiếm dữ liệu trong máy tính và kỹ thuật giấu tin, khôi phục mật khẩu Cuốn sách “Phục hồi và phân tích dữ liệu điện tử” bao quát một phạm vi rộng lớn các vấn đề về pháp lý, kỹ thuật và công nghệ trong việc sử dụng các loại thiết bị và phần mềm chuyên dùng phục vụ cho việc phục hồi và phân tích dữ liệu điện tử, có thể sử dụng làm chứng cứ theo quy định của pháp luật, phục vụ cho các vụ việc hình sự, các vụ tranh chấp dân sự cũng như kinh tế và việc tìm, lấy lại dữ liệu bị hỏng, bị mất, bị xóa trong các thiết bị số. Những thiết bị, phần mềm và công nghệ mới đã được các công ty an ninh mạng và các cơ quan thực thi pháp luật trên thế giới công nhận và sử dụng, nhưng cũng luôn thay đổi và phát triển, do vậy cuốn sách sẽ khó tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót. Rất mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp, xây dựng của độc giả.

Với mục tiêu nghiên cứu, tìm hiểu và nắm bắt các giải pháp IDS hiệu quả nhằm phát hiện và đưa ra cảnh báo kịp thời cho các cuộc xâm nhập phổ biến cũng như các biến thể đa dạng của chúng trong các hệ thống IoT, nội dung cuốn sách tập trung nghiên cứu, xây dựng các mô hình hệ thống phát hiện xâm nhập thông minh ứng dụng trí tuệ nhân tạo tiên tiến có khả năng phát hiện các loại xâm nhập với độ chính xác cao và có khả năng đóng góp vào quá trình phát triển của các hệ thống IoT trong thực tế. Bên cạnh đó, cuốn sách cũng trình bày nhiều thuật toán quan trọng, hiệu quả cho việc lựa chọn đặc tính tối ưu từ tập dữ liệu đầu vào cũng như các phương pháp tiên tiến xử lý dữ liệu, làm sạch dữ liệu.

Cuốn sách bao gồm 5 Chương trong đó Chương 1 trình bày tổng quan về an toàn thông tin của mạng vạn vật kết nối bao gồm các vấn đề về an toàn thông tin, các kiểu hình thức tấn công, xâm nhập mạng cũng như các giải pháp truyền thống cho các vấn đề trên để từ đó đề xuất các giải pháp thay thế thông minh, hiệu quả hơn ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Chương 2 đề cập đến việc ứng dụng học máy trong hệ thống IDS có sử dụng phương pháp loại bỏ đặc tính đệ quy để lựa chọn ra tập đặc tính tối ưu nhằm. Chương 3 giới thiệu về hệ thống phát hiện xâm nhập dựa trên học máy và tối ưu quần thể. Chương 4 bao gồm các nội dung thiết kế, phát triển hệ thống IDS ứng dụng học sâu và thuật toán di truyền (Genetic algorithm - GA) để lựa chọn và tối ưu các đặc tính đề xuất cho bộ học sâu nhằm phân loại các kiểu tấn công, xâm nhập mạng khác nhau. Hướng nghiên cứu mới được chỉ ra trong Chương 5.

Hy vọng, cuốn sách sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu viên trong lĩnh vực Công nghệ thông tin, đặc biệt là chuyên ngành An toàn thông tin, Mạng máy tính và Internet vạn vật (IoT). Ngoài ra, cuốn sách cũng phù hợp với kỹ sư và chuyên gia an ninh mạng quan tâm đến việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phát hiện xâm nhập và tấn công mạng.

Cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 và làn sóng chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn thế giới, tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực Công nghiệp Văn hóa. Công nghệ số đã thay đổi triệt để mô hình sản xuất, phân phối và tiêu thụ sản phẩm văn hóa, đồng thời mở ra không gian sáng tạo vô tận với các loại hình mới như nghệ thuật số, thực tế ảo và nền tảng nội dung số. Sự chuyển dịch này đặt ra yêu cầu cấp thiết về đổi mới trong đào tạo để cung cấp nguồn nhân lực có đủ năng lực thích ứng và dẫn dắt sự phát triển của Công nghiệp Văn hóa trong kỷ nguyên số.
Vị thế của Công nghiệp Văn hóa ngày càng được xác định là một ngành kinh tế mũi nhọn, có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo ra việc làm, đồng thời là phương tiện hữu hiệu để bảo tồn, phát huy bản sắc và quảng bá hình ảnh quốc gia ra thế giới. Sự chuyển dịch sâu rộng này đặt ra những yêu cầu mới và khắt khe đối với nguồn nhân lực. Nền tảng kiến thức truyền thống không còn đủ, thị trường đang tìm kiếm những chuyên gia có khả năng kết hợp nhuần nhuyễn giữa tư duy nghệ thuật, kỹ năng quản lý kinh doanh
sáng tạo và năng lực ứng dụng công nghệ số để tạo ra các sản phẩm văn hóa có giá trị cao trong môi trường số.

Cuốn sách Bộ Kiến thức cốt lõi về an toàn thông tin (IS-BOK) 2.0 là tài liệu quan trọng giúp các chuyên gia an toàn thông tin xây dựng nền tảng kiến thức và cập nhật các xu hướng mới trong lĩnh vực này. Do Hiệp hội AiSP phát triển với sự hỗ trợ từ CSA và IMDA, IS-BOK 2.0 kế thừa phiên bản đầu tiên (2009) và phản ánh sự phát triển nhanh chóng của an toàn mạng tại Singapore. Nội dung sách liên kết với Khung kỹ năng ICT quốc gia, tham khảo luật và thực tiễn quốc tế, góp phần xây dựng một hệ sinh thái an ninh mạng năng động, luôn được cập nhật và mở rộng hợp tác toàn cầu.

Cuốn sách kể câu chuyện về sóng vô tuyến điện, vai trò của sóng vô tuyến đối với đời sống xã hội và vai trò của quản lý tần số…

Ngoài mục đích chính là cung cấp bức tranh toàn cảnh và xác thực nhất về hiện trạng phát triển của ngành CNTT-TT Việt Nam, Sách Trắng về CNTT-TT 2012 còn phân tích vai trò của ngành CNTT-TT là hạ tầng để phát triển kinh tế xã hội như đã được Đảng xác định thông qua Nghị quyết số 13-NQ/TW tại Hội nghị lắn thứ 4 Ban Chấp hành Trung ưong Đảng Khóa XI, và phân tích tình hình và định hướng của việc phát triển sản phẩm và dịch vụ CNTT thương hiệu Việt. Cũng từ năm 2012, Sách Trắng về CNTT-TT Việt Nam sẽ bổ sung, cập nhật báo cáo phân tích, đánh giá tổng hợp chung tình hình phát triển ngành CNTT-TT hàng năm để phản ánh sâu sắc hơn thực trạng phát triển của Ngành. Nội dung và bố cục của Sách Trắng 2012 đuợc tiếp tục cải thiện để độc giả thuận lợi trong tra cứu và sử dụng. Hy vọng cuốn sách sẽ tiếp tục là tài liệu tham khảo quan trọng cho các cơ quan quản lý nhà nước nghiên cứu xây dựng chính sách, cho các tổ chúc, doanh nghiệp trong và ngoài nước hoạch định chiến lược kinh doanh, tìm kiếm cơ hội đều tư và hợp tác trong lĩnh vục CNTT-TT tại Việt Nam.

Aiming at providing an overall view of Viet Nam ICT landscape, the assessment of 10 year implementation of Directive No. 58 of the Politburo and the introduction of the National Strategy on Transforming Viet Nam into an advanced ICT country, which was approved by the Prime Minister in September 2010, are also included. The Strategy is considered as the key direction that represents the political determination of the Vietnamese Government for the avocation of ICT in the coming period. Besides the information and data like in previous releases, the 2011 White Book comprises of reports on specific areas, including IT industry, Posts, IT applications, Human resources development, International Cooperation, and legal frameworks. It is expected that the book would be useful for authorities in making policies and for organizations and enterprises, both domestic and foreign, in setting up their business strategies as well as seeking for cooperation and investment opportunities in Viet Nam ICT market.

GIỚI THIỆU TỔNG QUAN

Trong kiến trúc tổng thể của Trí tuệ nhân tạo (AI) và Xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) hiện đại, đại số tuyến tính là nền tảng toán học chi phối cách dữ liệu được biểu diễn, biến đổi và kết hợp để tạo ra tri thức. Nếu xem xác suất–thống kê cung cấp nguyên lý mô hình hoá sự bất định và xây dựng tiêu chuẩn đánh giá, còn giải tích cung cấp cơ chế tối ưu hoá để mô hình tự điều chỉnh tham số, thì Đại số tuyến tính (Linear Algebra) chính là ngôn ngữ cấu trúc hoá toàn bộ phép tính trong học sâu: từ biểu diễn ngôn ngữ đến cơ chế suy luận và kiến trúc mạng.

Điểm xuất phát của NLP hiện đại là việc chuyển đổi ngôn ngữ rời rạc (token, từ, câu) thành các đối tượng liên tục trong không gian nhiều chiều. Quá trình đó được thực hiện bằng embeddings với mỗi đơn vị ngôn ngữ được gán một vector . Từ đây, hầu hết các phép toán cốt lõi của mô hình trở thành các phép biến đổi tuyến tính và phép toán trên ma trận/tensor: các tầng tuyến tính, chuẩn hoá, chiếu không gian, rút trích đặc trưng, và ghép nối thông tin. Trong Transformer, Attention có thể được nhìn như một chuỗi thao tác đại số tuyến tính trên các ma trận truy vấn-khóa-giá trị (Q, K, V), trong đó tích vô hướng, nhân ma trận và chuẩn hoá đóng vai trò trung tâm để lượng hoá mức độ liên quan và tổng hợp ngữ cảnh.

Trên bình diện tối ưu hoá và suy luận, đại số tuyến tính còn là nền tảng để hiểu hình học của không gian biểu diễn: chuẩn (norm) và khoảng cách để đo độ tương đồng ngữ nghĩa, trực giao và phép chiếu để tách thành phần thông tin, trị riêng và phân rã ma trận để phân tích cấu trúc (PCA, SVD), cũng như điều kiện tốt của bài toán để đảm bảo tính ổn định tính toán. Trong huấn luyện mô hình, các đối tượng gradient và cập nhật tham số cũng được biểu diễn dưới dạng vector–ma trận, cho phép triển khai hiệu quả trên phần cứng song song (GPU/TPU).

Vì vậy, cuốn sách Đại số tuyến tính và ứng dụng trong Trí tuệ nhân tạo và Xử lý ngôn ngữ tự nhiên sẽ hệ thống hoá các khái niệm Đại số tuyến tính cốt lõi như vector, không gian vector, tích vô hướng, chuẩn và khoảng cách, ma trận và phép biến đổi tuyến tính, hệ phương trình tuyến tính, trị riêng–vector riêng, các phép phân rã (đặc biệt SVD), cùng các đối tượng tensor và phép toán liên quan, đặc biệt là ứng dụng cụ thể trong các mô hình AI và NLP như xây dựng và phân tích embeddings, attention, giảm chiều, nén biểu diễn, đánh giá tương đồng ngữ nghĩa và thiết kế kiến trúc tính toán hiệu quả.

Cuốn sách không tập trung chi tiết và sâu về kiến thức Đại số tuyến tính mà chỉ hệ thống hóa lại kiến thức toán nền tảng và ứng dụng trong AI và NLP. Mục tiêu của cuốn sách là hướng đến việc thu hẹp khoảng cách giữa toán học trừu tượng với ứng dụng trong khoa học–kỹ thuật, đặc biệt trong AI và NLP. Từ định nghĩa và công thức, người học sẽ được trải nghiệm thú vị việc ứng dụng Đại số tuyến tính để xây dựng hệ thống AI và NLP thực tế với đầy đủ các bước của quy trình từ xây dựng dữ liệu, tiền xử lý, vector hóa dữ liệu, xây dựng mô hình, cài đặt thuật toán, chạy thử nghiệm, trực quan hóa kết quả và phân tích chỉ số đánh giá. Tác giả kỳ vọng rằng, thông qua trải nghiệm này, bạn đọc sẽ nhận thức rõ lớp toán học nền tảng nằm bên dưới mỗi mô hình và thuật toán AI/NLP, từ đó có nền móng vững chắc để tiếp tục nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo một cách bền vững.

 

Khi công nghệ thông tin, mạng Internet ngày càng phát triển thì nhu cầu sử dụng Internet của người dùng ngày càng tăng và đây cũng là lúc xuất hiện nguy cơ mất an toàn thông tin. Nổi bật là các nguy cơ tấn công vào người dùng từ các tin tặc và lây nhiễm mã độc vào các hệ thống máy tính. Mã độc do chính các tin tặc lập trình tạo ra, xuất hiện bất kỳ ở đâu trên môi trường của các thiết bị điện tử như các đĩa mềm, thiết bị ngoại vi USB, máy tính đến môi trường trên Internet như các website, trong các tin nhắn, trong hòm thư điện tử của người dùng, trong các phần mềm miễn phí… Nếu để tin tặc sử dụng mã độc để lây lan vào một máy tính hoặc hệ thống mạng sẽ gây ra những hậu quả khó lường. Hiện nay có nhiều loại mã độc xuất hiện ở các dạng khác nhau, chạy trên nhiều môi trường khác nhau như Windows, Linux, MacOS, Android, iOS… đã đặt ra những thách thức lớn trong việc phòng chống mã độc và tấn công mạng cho người dùng máy tính. Ngày 19 tháng 6 năm 2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 893/QĐ-TTg phê duyệt “Đề án tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức và trách nhiệm về an toàn thông tin đến năm 2020”, trong đó Bộ Thông tin và Truyền thông được giao một số nhiệm vụ. Thực hiện nhiệm vụ Lãnh đạo Bộ giao, Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ và các chuyên gia biên soạn, xuất bản cuốn sách “Sổ tay phòng chống mã độc và tấn công mạng cho người dùng máy tính” nhằm góp phần phòng ngừa, hạn chế những hành vi gây mất an toàn, an ninh mạng hiện nay. Nội dung của cuốn sách gồm 7 chương: Chương 1: Tổng quan về tấn công mạng Chương 2: Những nguyên tắc cơ bản đảm bảo an toàn thông tin cho người dùng Chương 3: Bảo vệ máy tính người dùng Chương 4: Bảo vệ điện thoại Smartphone và máy tính bảng Chương 5: Bảo vệ tin nhắn và cuộc gọi Chương 6: An toàn mạng xã hội Chương 7: Bảo vệ mức nâng cao Ngoài ra nội dung cuốn sách còn có phần Phụ lục giới thiệu một số công cụ đảm bảo an toàn cho người dùng trên Internet và hướng dẫn thiết lập an toàn cho phần mềm Antivirus. Hy vọng cuốn sách này sẽ giúp người dùng hiểu được tác hại của mã độc, các hình thức tấn công mạng, từ đó có ý thức, kỹ năng bảo vệ cho chính bản thân mình và cộng đồng khi sử dụng máy tính và các thiết bị thông minh kết nối Internet, mạng xã hội.

Nhằm khuyến khích toàn dân nâng cao nhận thức và đưa mục tiêu phát triển chuyển đổi số vào cuộc sống, theo đề nghị của Bộ Thông tin và Truyền thông, được sự đồng thuận của tác giả David L Rodgers, Trường Doanh nhân PACE đã phối hợp với Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông tổ chức xuất bản cuốn sách “Tóm lược Chuyển đổi số - Chiến lược & Lộ trình” nhằm cung cấp một phiên bản tinh gọn từ 02 cuốn sách giá trị trên, phù hợp cho cả hai đối tượng độc giả: những người quan tâm đến chuyển đổi số ở tầm chiến lược và những người thực thi chuyển đổi số.

Cuốn sách An toàn và bảo mật thông tin trong thời đại số cung cấp những kiến thức và giải pháp thiết thực nhằm bảo đảm an toàn hệ thống thông tin trong bối cảnh Internet và chuyển đổi số phát triển mạnh mẽ. Nội dung sách tập trung vào các biện pháp kỹ thuật và quản lý như tường lửa, phát hiện xâm nhập, mã hóa dữ liệu, chữ ký điện tử, các giao thức bảo mật và chiến lược bảo mật dựa trên mô hình AAA...

Ứng dụng CNTT trong hoạt động của cơ quan nhà nước là yêu cầu cấp thiết nhằm cải cách hành chính, thực hiện mục tiêu “Chính quyền của dân, do dân, vì dân” theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại. Trước yêu cầu đó, những năm qua, Hà Nội đã đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong cơ quan Nhà nước. Thực hiện Chỉ thị 13/CT-TU ngày 09/6/2009 của Thành ủy về việc tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng về việc ứng dụng công nghệ thông tin trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội Thành phố và Kế hoạch số 80/KH-UBND ngày 10/6/2009 của UBND Thành phố Hà Nội về ứng dụng công nghệ thông tin trong các cơ quan nhà nước trên địa bàn Thành phố đến năm 2010, định hướng đến năm 2015. Với mục đích Ứng dụng CNTT nhằm nâng cao năng lực quản lý điều hành của các cơ quan nhà nước, phục vụ đắc lực các mục tiêu chương trình cải cách hành chính, trong 3 năm qua, Thành phố tập trung đầu tư trang thiết bị, hạ tầng CNTT, nâng cấp, xây dựng mới các trang thông tin điện tử cho các đơn vị; đồng thời triển khai các giải pháp ứng dụng phù hợp, như: phần mềm quản lý văn bản và hồ sơ công việc, thư điện tử, phần mềm “1 cửa” cấp quận/huyện, tập huấn đào tạo CNTT và truyền thông đã tạo nên những kết quả quan trọng. Tuy nhiên, tỷ lệ cán bộ công chức thành thạo trong vận hành những ứng dụng CNTT trong công việc, cũng như giao dịch với người dân, doanh nghiệp còn hạn chế. Với mong muốn tiếp cận gần nhất nhu cầu và điều kiện học tập của cán bộ công chức cùng bạn đọc, Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội có các phối hợp với Công ty Cổ phần Liên Minh (ALLIANT corp) biên soạn theo hướng dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện. Ngoài phần trang bị những kiến thức cơ bản về máy tính, sách tập trung vào các ứng dụng trong cơ quan nhà nước Hà Nội với việc giới thiệu các phần mềm ứng dụng phổ cập, bước đầu giúp cán bộ công chức có thể tự nghiên cứu và ứng dụng. Nội dung cuốn “Sổ tay sử dụng máy tính dành cho công chức Hà Nội” được kết cấu gồm 3 phần, 9 chương như sau: Phần 1: Kiến thức chung về máy tính Chương 1: Mở đầu về máy tính Chương 2: Cơ bản về hệ điều hành Windows XP Phần 2: Sử dụng một số phần mềm ứng dụng phổ cập trong công việc của công chức Chương 1: Sử dụng phần mềm Word để soạn thảo văn bản Chương 2: Sử dụng phần mềm Excel để tạo trang tính Chương 3: Sử dụng phần mềm PowerPoint để soạn bản trình diễn Chương 4: Sử dụng phần mềm thư điện tử Chương 5: Khai thác thông tin trên Internet Phần 3: Sử dụng các phần mềm nghiệp vụ đang cài đặt tại các cơ quan Hà Nội Chương 1: Quản lý văn bản và hồ sơ công việc Chương 2: Quản lý hồ sơ hành chính theo mô hình một cửa Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!

Chuyển đổi số là câu chuyện mới đang diễn ra ở hầu hết các quốc gia với những mức độ và cách thức khác nhau. Ở nước ta, Chương trình chuyển đổi số quốc gia đã nhanh chóng lan tỏa trên cả nước. “Chuyển đổi số” đã thành một từ được nói đến hàng ngày trên truyền thông. Cuộc sống của người dân cũng đang dần gắn nhiều hơn với môi trường thực-số. Nhiều doanh nghiệp đang tích cực tìm hiểu và thực hiện chuyển đổi số. Hầu hết các tỉnh thành và bộ ngành đã công bố đề án chuyển đổi số. Ủy ban Quốc gia về Chuyển đổi số đã được thành lập và hoạt động để giúp Chính phủ điều hành công cuộc chuyển đổi số của đất nước.
Nhận thức về chuyển đổi số liên quan đến hai vấn đề chính: “chuyển đổi số là gì và vì sao phải làm?” và “làm chuyển đổi số thế nào?”. Trong khi vấn đề thứ nhất được nói đến nhiều thời gian qua, những câu hỏi của vấn đề thứ hai như “cần làm gì để chuyển đổi số?”, “phải bắt đầu từ đâu?”, “ai làm chuyển đổi số?”, “thành bại của chuyển đổi số vì sao?”, “tổ chức việc thực hiện chuyển đổi số thế nào?”… vẫn đang rất cần được trả lời và làm rõ.
Hai năm trước chúng tôi viết cuốn sách “Hỏi đáp về chuyển đổi số” với 200 câu hỏi và trả lời để chia sẻ nhận thức ban đầu của mình về chuyển đổi số là gì. Mong muốn tìm câu trả lời về làm chuyển đổi số thế nào dẫn chúng tôi đến những thách thức mới. Những cuốn sách đã xuất bản trên thế giới phần lớn mô tả các hoạt động cụ thể về chuyển đổi số của doanh nghiệp trong bối cảnh của các nước phát triển và ít về phương pháp làm chuyển đổi số. Gần hai năm qua khi tìm hiểu, trao đổi, trải nghiệm với nhận thức dần rõ hơn, chúng tôi đề xuất phương pháp luận ST-235 về làm chuyển đối số, và viết cuốn sách này để chia sẻ với cộng đồng.
Phương pháp luận ST-235 có cốt lõi là tư duy hệ thống được mô tả với hai phần. Phần một (ST) xác định mô hình hệ sinh thái thực-số của các tổ chức với tám hợp phần chia thành các nhóm về hoạt động chính (sản phẩm-dịch vụ, quy trình vận hành, quản trị-quản lý), về nhân tố thành bại (con người, thể chế, công nghệ), về dữ liệu và kết nối, và về an toàn an ninh hệ thống. Chuyển đổi số của một tổ chức về bản chất là xây dựng hệ sinh thái thực-số của mình từ hệ sinh thái hiện tại, và việc này được thực hiện theo phương thức mô tả ở phần hai (235) của ST-235, với 2 nguyên lý, 3 cặp nguyên tắc, và 5 nội dung cốt lõi cần làm.
Hai nguyên lý của ST-235 là tư tưởng chủ đạo và dẫn dắt toàn bộ quá trình chuyển đổi số, xác định rằng chuyển đổi số là quá trình tự thay đổi một cách hệ thống và chuyển đổi số là quá trình liên tục đổi mới sáng tạo với dữ liệu và kết nối. Ba cặp nguyên tắc của ST-235 xác định những điều cần tuân theo khi thực hiện chuyển đổi số, gồm tổng thể và toàn diện, đồng bộ và đột phá, chính chủ và lãnh đạo. Năm vấn đề cốt lõi mỗi tổ chức cần thực hiện khi chuyển đổi số là con người, thể chế, công nghệ, lộ trình, và quản trị thực thi.
Cuốn sách được chia thành sáu chương. Chương Một tóm tắt những khái niệm và vấn đề cơ bản của chuyển đổi số. Chương Hai giới thiệu phương pháp luận ST-235. Bốn chương tiếp theo trình bày về làm chuyển đổi số quốc gia, các lĩnh vực kinh tế-xã hội, các địa phương và doanh nghiệp nhìn theo phương pháp luận ST-235.
Chúng tôi chân thành bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc đến Nhóm Thinktank VINASA vì những điều được chia sẻ, được học tập từ các thảo luận về chuyển đổi số vào các sáng thứ bảy hàng tuần. Chúng tôi chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp và gia đình với những động viên và khuyến khích hoàn thành cuốn sách; cảm ơn các tỉnh thành, các tập đoàn, các doanh nghiệp, tổ chức, trường học, các đơn vị tổ chức tập huấn chuyển đổi số… đã cho chúng tôi cơ hội đến trao đổi, giới thiệu ST-235 và nhận được nhiều câu hỏi thú vị; cảm ơn Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, tổ chức GIZ và 11 trường dạy nghề về hoạt động chuyển đổi số chúng tôi được tham gia trong gần hai năm qua; cảm ơn Cục Tin học hóa (hiện nay là Cục Chuyển đổi số quốc gia), Bộ Thông tin và Truyền thông; cảm ơn Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông đã hợp tác với chúng tôi làm cuốn sách này.