Điện tử - Viễn thông - CNTT
Ứng dụng công nghệ số trong sản xuất, bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm tại hộ gia đình/hợp tác xã
TS. Nguyễn Mạnh Cường

Ứng dụng công nghệ số trong sản xuất, bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm tại hộ gia đình/hợp tác xã là cuốn sách tập trung giới thiệu vai trò và lợi ích của công nghệ số trong toàn bộ chuỗi giá trị nông nghiệp và kinh tế hộ. Nội dung sách trình bày các giải pháp ứng dụng công nghệ số trong tổ chức sản xuất, quản lý quy trình, truy xuất nguồn gốc, bảo quản và chế biến sản phẩm. Đồng thời, sách phân tích cách thức tận dụng nền tảng số, thương mại điện tử và mạng xã hội để mở rộng thị trường, nâng cao hiệu quả tiêu thụ sản phẩm. Cuốn sách cũng chỉ ra những khó khăn, hạn chế trong quá trình chuyển đổi số ở hộ gia đình và hợp tác xã hiện nay. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất các mô hình, giải pháp phù hợp nhằm nâng cao năng lực quản lý, tăng giá trị gia tăng và phát triển bền vững cho khu vực kinh tế nông thôn.

1158 lượt xem
HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA 2026 “Toán học và Công nghệ thông tin trong kỷ nguyên số: Thách thức và cơ hội”
Trường Đại học Hải Dương

LỜI NÓI ĐẦU
Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và tiến trình chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, Toán học và Công nghệ thông tin ngày càng khẳng định vai trò nền tảng trong sự phát triển của khoa học, công nghệ và nền kinh tế tri thức. Những bước tiến vượt bậc trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, học máy, phân tích dữ liệu lớn, an toàn thông tin hay tính toán hiệu năng cao đều được xây dựng trên cơ sở các lý thuyết toán học hiện đại cùng các phương pháp và công cụ của công nghệ thông tin. Sự gắn kết chặt chẽ giữa Toán học và Công nghệ thông tin không chỉ thúc đẩy sự phát triển của khoa học cơ bản và khoa học ứng dụng, mà còn tạo ra những động lực quan trọng cho đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường ứng dụng tri thức khoa học vào thực tiễn ngày càng trở nên cấp thiết.
Các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu và cộng đồng khoa học cần không ngừng đổi mới tư duy nghiên cứu, thúc đẩy các hướng nghiên cứu liên ngành, cập nhật nội dung và phương pháp đào tạo, đồng thời tăng cường hợp tác học thuật nhằm nâng cao hiệu quả nghiên cứu và khả năng ứng dụng của các kết quả khoa học.
Nhằm tạo diễn đàn học thuật để các nhà khoa học, giảng viên, nhà nghiên cứu và chuyên gia trao đổi các kết quả nghiên cứu mới, chia sẻ kinh nghiệm và thảo luận những vấn đề khoa học và thực tiễn liên quan đến sự phát triển của Toán học và Công nghệ thông tin trong bối cảnh chuyển đổi số, Trường Đại học Hải Dương tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Toán học và Công nghệ thông tin trong kỷ nguyên số: Thách thức và cơ hội” vào ngày 27 tháng 3 năm 2026 tại Trung tâm Văn hóa Xứ Đông, phường Tân Hưng, thành phố Hải Phòng. Kỷ yếu hội thảo tập hợp hơn 60 bài báo khoa học của các nhà nghiên cứu, giảng viên và chuyên gia đến từ nhiều trường đại học và viện nghiên cứu trong cả nước. Nội dung các bài viết tập trung vào các hướng nghiên cứu như Toán học, Toán ứng dụng, khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin và các nghiên cứu liên ngành giữa Toán học và Công nghệ thông tin. Các công trình được tuyển chọn không chỉ góp phần làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn đang được quan tâm mà còn gợi mở nhiều hướng nghiên cứu và ứng dụng mới trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ số.
Ban Biên tập Kỷ yếu Hội thảo trân trọng cảm ơn sự tham gia và đóng góp quý báu của các nhà khoa học, các tác giả; đồng thời cảm ơn Ban Tổ chức, các tiểu ban chuyên môn hội thảo cùng các đơn vị liên quan đã tích cực phối hợp trong quá trình tổ chức hội thảo và biên tập, xuất bản kỷ yếu.
Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong quá trình tuyển chọn và biên tập, kỷ yếu khó tránh khỏi những hạn chế nhất định. Ban Biên tập rất mong tiếp tục nhận được các ý kiến đóng góp của các nhà khoa học và bạn đọc để kỷ yếu ngày càng hoàn thiện hơn.
BAN BIÊN TẬP KỶ YẾU

2925 lượt xem
Lập trình Android căn bản
Đại học Đà Nẵng - Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - ThS. Đỗ Phú Huy - ThS. Nguyễn Văn Phát

Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, nhu cầu phát triển ứng dụng di động, đặc biệt trên nền tảng Android, ngày càng gia tăng. Xuất phát từ nhu cầu học tập và nghiên cứu của sinh viên các ngành kỹ thuật, đặc biệt là Công nghệ thông tin, nhóm tác giả biên soạn cuốn sách Lập trình Android căn bản dựa trên kinh nghiệm giảng dạy và thực tiễn phát triển ứng dụng. Nội dung sách gồm 7 chương, từ tổng quan về lập trình Android, cấu trúc dự án, Activity, Intent, giao diện người dùng, lưu trữ dữ liệu đến lập trình mạng và API, kết hợp giữa lý thuyết, ví dụ minh họa, bài thực hành và câu hỏi ôn tập. Cuốn sách giúp người học không chỉ nắm vững kiến thức mà còn có khả năng vận dụng để xây dựng các ứng dụng hoàn chỉnh phục vụ học tập và thực tiễn. Mặc dù đã có nhiều cố gắng, cuốn sách khó tránh khỏi thiếu sót và nhóm tác giả mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của đồng nghiệp, chuyên gia và bạn đọc để tiếp tục hoàn thiện trong những lần xuất bản sau.

198 lượt xem
IS-Bok 2.0 - Bộ Kiến thức cốt lõi về an toàn thông tin
AiSP (Advance Connect Excel), VNISA (Vietnam Information Security Association), Alex Lim Wee Meng, Prof Steven Wong Kai Juan, Samson Yeow

Cuốn sách Bộ Kiến thức cốt lõi về an toàn thông tin (IS-BOK) 2.0 là tài liệu quan trọng giúp các chuyên gia an toàn thông tin xây dựng nền tảng kiến thức và cập nhật các xu hướng mới trong lĩnh vực này. Do Hiệp hội AiSP phát triển với sự hỗ trợ từ CSA và IMDA, IS-BOK 2.0 kế thừa phiên bản đầu tiên (2009) và phản ánh sự phát triển nhanh chóng của an toàn mạng tại Singapore. Nội dung sách liên kết với Khung kỹ năng ICT quốc gia, tham khảo luật và thực tiễn quốc tế, góp phần xây dựng một hệ sinh thái an ninh mạng năng động, luôn được cập nhật và mở rộng hợp tác toàn cầu.

7445 lượt xem
An toàn và bảo mật thông tin trong thời đại số (bản rút gọn)
PGS.TS. Nguyễn Tấn Khôi

Cuốn sách An toàn và bảo mật thông tin trong thời đại số cung cấp những kiến thức và giải pháp thiết thực nhằm bảo đảm an toàn hệ thống thông tin trong bối cảnh Internet và chuyển đổi số phát triển mạnh mẽ. Nội dung sách tập trung vào các biện pháp kỹ thuật và quản lý như tường lửa, phát hiện xâm nhập, mã hóa dữ liệu, chữ ký điện tử, các giao thức bảo mật và chiến lược bảo mật dựa trên mô hình AAA...

1525 lượt xem
Truy tìm thủ phạm giấu mặt
Bộ Khoa học và Công nghệ, Cục Tần số Vô tuyến điện

Truyện tranh Truy tìm thủ phạm giấu mặt đặt kiến thức vào bối cảnh cuộc sống, mong muốn gửi đến người đọc một thông điệp gần gũi nhưng rất thiết thực: trong cuộc sống hiện đại, nhiều thiết bị quen thuộc sử dụng sóng vô tuyến như smartkey, điều khiển từ xa, chuông báo, adapter... có thể vô tình gây ảnh hưởng lẫn nhau nếu xảy ra lỗi hoặc nhiễu tín hiệu.

1379 lượt xem
Chuyên Tin 11: Các chuyên đề chọn lọc với ngôn ngữ C++  (Lý thuyết, bài tập và lời giải)
PGS.TSKH. Nguyễn Xuân Huy

Cuốn sách "Chuyên Tin 11: Các chuyên đề chọn lọc với ngôn ngữ C++ (Lý thuyết, bài tập và lời giải)" được biên soạn nhằm cung cấp các chuyên đề chọn lọc với các bài Toán Tin nâng cao cho học sinh các khối chuyên lớp 11, định hướng tới những kỹ thuật lập trình cơ bản để giải những bài toán khó trên máy tính.

Nội dung của cuốn sách gồm 5 chương giới thiệu về: Advanced Data Structures; Graph; Advanced Sorting; Ứng dụng các chiến lược thiết kế thuật toán nâng cao; Thiết kế và và phát triển một số sản phẩm phần mềm ứng dụng.

1223 lượt xem
KỶ YẾU HỘI THẢO QUỐC GIA VỀ TRÍ TUỆ NHÂN TẠO 2026 Proceedings of The FISU Joint Conference on Artificial Intelligence 2026 (FJCAI 2026)
Hội Tin học Việt Nam

FJCAI 2026 không chỉ là một sự kiện công bố khoa học, mà còn là không gian kết nối giữa
nghiên cứu cơ bản và ứng dụng, giữa trường đại học – viện nghiên cứu – doanh nghiệp, và
giữa thế hệ chuyên gia đi trước với lực lượng nghiên cứu trẻ đang phát triển mạnh mẽ.

3383 lượt xem
Báo cáo An toàn thông tin Việt Nam 2014
Cục An toàn Thông tin
Internet nói riêng và mạng thông tin nói chung đang giữ vai trò ngày càng quan trọng trong chính trị, kinh tế, văn hóa và đời sống xã hội của các quốc gia nói chung và Việt Nam nói riêng. Vì vậy, công tác đảm bảo an toàn thông tin đã trở thành nhiệm vụ quan trọng, là mối quan tâm hàng đầu của Chính phủ và các Bộ, Ban Ngành và các doanh nghiệp trong cả nước. “Báo cáo An toàn thông tin Việt Nam 2014” - Đây là bản báo cáo đầu tiên và sẽ trở thành một Báo cáo thường niên - nhằm cung cấp tài liệu tham khảo để các bộ, ngành, các doanh nghiệp và bạn đọc quan tâm tìm hiểu về tình hình và xu thế phát triển của an toàn thông tin nước nhà. Số liệu sử dụng trong Báo cáo được tổng hợp từ nguồn số liệu của các đơn vị chức năng thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông, Hiệp hội An toàn thông tin Việt Nam, các hãng bảo mật uy tín trong nước và nước ngoài. “Báo cáo An toàn thông tin Việt Nam 2014” tập trung phác họa một số nội dung chính như các sự kiện nổi bật về an toàn thông tin; một số sự cố đáng chú ý, các nguy cơ, thách thức; diễn tập, điều phối ứng cứu sự cố; về nguồn nhân lực Việt Nam cũng như sản phẩm, dịch vụ thương hiệu Việt tiêu biểu; chỉ số an toàn thông tin Việt Nam năm 2014; dự báo xu hướng năm 2015 và một số văn bản ban hành năm 2014 của Chính phủ và Bộ Thông tin và Truyền thông về công tác an toàn thông tin. Chúng tôi tin rằng, qua việc nghiên cứu, phân tích bức tranh toàn cảnh về tình hình an toàn thông tin của Việt Nam năm 2014, sẽ giúp ích cho các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có được thêm kinh nghiệm đối phó với các nguy cơ mất an toàn thông tin và từ đó xây dựng được chiến lược bảo vệ an toàn thông tin trong tổ chức, cơ quan và doanh nghiệp của mình.
6379 lượt xem
Chuyên tin 12: Các chuyên đề chọn lọc với ngôn ngữ C++ (Lý thuyết, bài tập và lời giải)
PGS.TSKH. Nguyễn Xuân Huy

Cuốn sách được biên soạn nhằm cung cấp các chuyên đề chọn lọc với các bài Toán Tin nâng cao cho học sinh các khối chuyên lớp 12 định hướng tới những kỹ thuật lập trình cơ bản để giải những bài toán khó trên máy tính.

Nội dung cuốn sách gồm 7 chương cụ thể như sau: Chương 1: Little Problems; Chương 2: Solve of Little Problems; Chương 3: Nhận dạng; Chương 4: Các bài toán có nội dung hình học; Chương 5: Mật mã; Chương 6: Đồ thị nâng cao; Chương 7: Thiết kế và phát triển một số sản phẩm phần mềm ứng dụng.

 

793 lượt xem
HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA TÁC ĐỘNG CỦA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO, TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGUYỄN TẤT THÀNH

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, thương mại điện tử đã trở thành một phần không thể thiếu trong nền kinh tế toàn cầu. Sự xuất hiện và lan tỏa của thương mại điện tử không chỉ thay đổi cách thức kinh doanh, mà còn mở rộng khả năng tiếp cận sản phẩm và dịch vụ, giúp kết nối các thị trường và người tiêu dùng trên khắp thế giới. Thương mại điện tử mang đến cho chúng ta sự tiện lợi chưa từng có, khả năng tiếp cận thị trường không giới hạn và tạo động lực mới cho nền kinh tế. Bên cạnh những lợi ích rõ ràng, thương mại điện tử cũng đặt ra những vấn đề lớn cần được xem xét một cách nghiêm túc, đặc biệt là tác động của nó đối với môi trường tự nhiên. Tại giao điểm của tiến bộ công nghệ và nhu cầu phát triển bền vững, việc nghiên cứu và hiểu rõ tác động của thương mại điện tử đối với môi trường không chỉ mang tính cấp thiết mà còn là một yêu cầu không thể thiếu trong quá trình hoạch định chính sách và phát triển chiến lược kinh doanh.

1985 lượt xem
Hệ thống DNS - Kiến trúc, quản trị, tối ưu, đảm bảo an toàn và ứng dụng công nghệ mới
Trung tâm Internet Việt Nam (Vnnic)

Trước yêu cầu đảm bảo an toàn, ổn định và bền vững cho hạ tầng Internet quốc gia, việc xây dựng một tài liệu chuyên môn về DNS có tính hệ thống, toàn diện, cập nhật và phù hợp với đặc thù kỹ thuật - quản lý tại Việt Nam là hết sức cần thiết. Cuốn sách cung cấp tri thức chuyên sâu về kiến trúc, quản trị, vận hành, tối ưu và bảo mật hệ thống DNS, đồng thời cập nhật các xu hướng công nghệ mới như DNS trong môi trường IPv6, DNSSEC, Anycast, CDN, DNS-over-HTTPS/TLS cũng như ứng dụng, tích hợp DNS với các công nghệ mới như 5G, IoT, AI, Blochchain, Edge-Computing, ...

Bên cạnh các nội dung lỹ thuyết, sách còn tập trung vào các hướng dẫn triển khai thực tiễn, gắn với nhu cầu và điều kiện kỹ thuật tại các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp tại Việt Nam.

6907 lượt xem
Cơ sở lý thuyết song song
PGS.TS Lê Huy Thập
Trong thời đại số hóa, mọi công việc muốn được xử lý một cách tự động và nhanh nhất đều phải ứng dụng công nghệ thông tin. Với sự phát triển mạnh mẽ của kỹ thuật tính toán và các hệ thống tự động thì sự ra đời và phát triển của lý thuyết song song là điều tất yếu. Hiện nay lý thuyết song song và lập trình song song đang được khá nhiều bạn đọc quan tâm tìm hiểu. Kiến thức song song là một kiến thức hết sức mới mẻ, ứng dụng lý thuyết song song vào lập trình sẽ nâng cao hiệu năng tính toán, tiết kiệm thời gian, giảm chi phí, giải quyết được các vấn đề lớn hơn, phức tạp hơn và tăng khả năng xử lý đồng thời cao hơn... Cuốn sách gồm 9 chương, từ chương 1 đến chương 6 trình bày về tính toán song song và lập trình tính toán song song, chương 7 đến chương 9 trình bày các kiến thức về xử lý phân tán song song; Chương 1: Giới thiệu tổng quan các khái niệm và các thuật ngữ liên quan đến tính toán song song Chương 2: Kiến trúc bộ nhớ máy tính song song và phương pháp kết nối trong hệ thống đa bộ xử lý Chương 3: Lập trình song song và phụ thuộc dữ liệu Chương 4: Các mô hình lập trình song song Chương 5: Thiết kế các chương trình song song Chương 6: Cấu trúc lệnh, các ví dụ và thuật toán song song Chương 7: Cơ sở dữ liệu phân tán và song song Chương 8: Sắp xếp lại phép nối và viết lại câu vấn tin Chương 9: Lập lịch tối ưu cho cây và ma trận truy vấn song song
2593 lượt xem
Sổ tay sử dụng máy tính dành cho công chức Hà Nội
Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội
Ứng dụng CNTT trong hoạt động của cơ quan nhà nước là yêu cầu cấp thiết nhằm cải cách hành chính, thực hiện mục tiêu “Chính quyền của dân, do dân, vì dân” theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại. Trước yêu cầu đó, những năm qua, Hà Nội đã đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong cơ quan Nhà nước. Thực hiện Chỉ thị 13/CT-TU ngày 09/6/2009 của Thành ủy về việc tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng về việc ứng dụng công nghệ thông tin trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội Thành phố và Kế hoạch số 80/KH-UBND ngày 10/6/2009 của UBND Thành phố Hà Nội về ứng dụng công nghệ thông tin trong các cơ quan nhà nước trên địa bàn Thành phố đến năm 2010, định hướng đến năm 2015. Với mục đích Ứng dụng CNTT nhằm nâng cao năng lực quản lý điều hành của các cơ quan nhà nước, phục vụ đắc lực các mục tiêu chương trình cải cách hành chính, trong 3 năm qua, Thành phố tập trung đầu tư trang thiết bị, hạ tầng CNTT, nâng cấp, xây dựng mới các trang thông tin điện tử cho các đơn vị; đồng thời triển khai các giải pháp ứng dụng phù hợp, như: phần mềm quản lý văn bản và hồ sơ công việc, thư điện tử, phần mềm “1 cửa” cấp quận/huyện, tập huấn đào tạo CNTT và truyền thông đã tạo nên những kết quả quan trọng. Tuy nhiên, tỷ lệ cán bộ công chức thành thạo trong vận hành những ứng dụng CNTT trong công việc, cũng như giao dịch với người dân, doanh nghiệp còn hạn chế. Với mong muốn tiếp cận gần nhất nhu cầu và điều kiện học tập của cán bộ công chức cùng bạn đọc, Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội có các phối hợp với Công ty Cổ phần Liên Minh (ALLIANT corp) biên soạn theo hướng dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện. Ngoài phần trang bị những kiến thức cơ bản về máy tính, sách tập trung vào các ứng dụng trong cơ quan nhà nước Hà Nội với việc giới thiệu các phần mềm ứng dụng phổ cập, bước đầu giúp cán bộ công chức có thể tự nghiên cứu và ứng dụng. Nội dung cuốn “Sổ tay sử dụng máy tính dành cho công chức Hà Nội” được kết cấu gồm 3 phần, 9 chương như sau: Phần 1: Kiến thức chung về máy tính Chương 1: Mở đầu về máy tính Chương 2: Cơ bản về hệ điều hành Windows XP Phần 2: Sử dụng một số phần mềm ứng dụng phổ cập trong công việc của công chức Chương 1: Sử dụng phần mềm Word để soạn thảo văn bản Chương 2: Sử dụng phần mềm Excel để tạo trang tính Chương 3: Sử dụng phần mềm PowerPoint để soạn bản trình diễn Chương 4: Sử dụng phần mềm thư điện tử Chương 5: Khai thác thông tin trên Internet Phần 3: Sử dụng các phần mềm nghiệp vụ đang cài đặt tại các cơ quan Hà Nội Chương 1: Quản lý văn bản và hồ sơ công việc Chương 2: Quản lý hồ sơ hành chính theo mô hình một cửa Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!
1509 lượt xem
Giáo trình mạng truyền thông công nghiệp (Xuất bản lần thứ hai)
Phạm Thị Lý (Chủ biên), Vũ Thị Quỳnh, Nguyễn Nhật Thanh, Lại Bạch Thị Thu Hà

LỜI NÓI ĐẦU

Cùng với sự tiến bộ không ngừng về khoa học và công nghệ trên thế giới hiện nay, việc ứng dụng những kỹ thuật tiên tiến góp phần phục vụ công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước là nhiệm vụ không thể thiếu.

Mạng truyền thông công nghiệp đóng vai trò quan trọng trong các lĩnh vực đo lường điều khiển và tự động hóa. Xu thế của giải pháp dùng mạng công nghiệp không những nằm ở phương tiện kỹ thuật, mà còn ở khía cạnh kinh tế. Chính vì vậy, ứng dụng của nó rộng rãi trong hầu hết các lĩnh vực công nghiệp, như điều khiển quá trình, tự động hoá xí nghiệp, tự động hoá toà nhà, điều khiển giao thông... Việc sử dụng mạng truyền thông công nghiệp là không thể thiếu trong việc tích hợp các hệ tự động hoá hiện đại, đặc biệt trong các hệ đo lường và điều khiển.

Trong Giáo trình Mạng truyền thông công nghiệp, nhóm tác giả sẽ trình bày cơ sở kỹ thuật của mạng truyền thông công nghiệp, ứng dụng mạng truyền thông PROFIBUS trong việc giám sát và điều khiển hệ thống điện tử và thiết kế mạng truyền thông công nghiệp dựa trên PCS 7.

Tài liệu được biên soạn phù hợp với sinh viên các chuyên ngành kỹ thuật Điện - Điện tử, Tự động hóa, Điện công nghiệp… Với cách bố trí nội dung các chương kết hợp cả lý thuyết và thực hành, tài liệu sẽ giúp sinh viên áp dụng kiến thức đã học vào thực tế. Tài liệu cũng giúp củng cố, tổng hợp lại kiến thức về mạng truyền thông công nghiệp, đúc rút kinh nghiệm cho công việc sau này. Đây cũng là tài liệu tham khảo bổ ích đối với các thầy cô giáo và các em sinh viên của các ngành kỹ thuật khác vì có nhiều ví dụ ứng dụng thực tế.

Trong quá trình biên soạn Giáo trình, chúng tôi đã nhận được sự động viên, khích lệ và giúp đỡ của các cá nhân, tổ chức và các bạn đồng nghiệp. Cho phép chúng tôi được gửi lời cảm ơn đối với các tập thể và cá nhân trên.

Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các bạn đồng nghiệp và độc giả, giúp cho lần tái bản tới được hoàn thiện hơn về nội dung.

CÁC TÁC GIẢ

3806 lượt xem
Đại số tuyến tính và ứng dụng trong Trí tuệ nhân tạo và Xử lý ngôn ngữ tự nhiên (Sách chuyên khảo)
PGS.TS Huỳnh Công Pháp

GIỚI THIỆU TỔNG QUAN

Trong kiến trúc tổng thể của Trí tuệ nhân tạo (AI) và Xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) hiện đại, đại số tuyến tính là nền tảng toán học chi phối cách dữ liệu được biểu diễn, biến đổi và kết hợp để tạo ra tri thức. Nếu xem xác suất–thống kê cung cấp nguyên lý mô hình hoá sự bất định và xây dựng tiêu chuẩn đánh giá, còn giải tích cung cấp cơ chế tối ưu hoá để mô hình tự điều chỉnh tham số, thì Đại số tuyến tính (Linear Algebra) chính là ngôn ngữ cấu trúc hoá toàn bộ phép tính trong học sâu: từ biểu diễn ngôn ngữ đến cơ chế suy luận và kiến trúc mạng.

Điểm xuất phát của NLP hiện đại là việc chuyển đổi ngôn ngữ rời rạc (token, từ, câu) thành các đối tượng liên tục trong không gian nhiều chiều. Quá trình đó được thực hiện bằng embeddings với mỗi đơn vị ngôn ngữ được gán một vector . Từ đây, hầu hết các phép toán cốt lõi của mô hình trở thành các phép biến đổi tuyến tính và phép toán trên ma trận/tensor: các tầng tuyến tính, chuẩn hoá, chiếu không gian, rút trích đặc trưng, và ghép nối thông tin. Trong Transformer, Attention có thể được nhìn như một chuỗi thao tác đại số tuyến tính trên các ma trận truy vấn-khóa-giá trị (Q, K, V), trong đó tích vô hướng, nhân ma trận và chuẩn hoá đóng vai trò trung tâm để lượng hoá mức độ liên quan và tổng hợp ngữ cảnh.

Trên bình diện tối ưu hoá và suy luận, đại số tuyến tính còn là nền tảng để hiểu hình học của không gian biểu diễn: chuẩn (norm) và khoảng cách để đo độ tương đồng ngữ nghĩa, trực giao và phép chiếu để tách thành phần thông tin, trị riêng và phân rã ma trận để phân tích cấu trúc (PCA, SVD), cũng như điều kiện tốt của bài toán để đảm bảo tính ổn định tính toán. Trong huấn luyện mô hình, các đối tượng gradient và cập nhật tham số cũng được biểu diễn dưới dạng vector–ma trận, cho phép triển khai hiệu quả trên phần cứng song song (GPU/TPU).

Vì vậy, cuốn sách Đại số tuyến tính và ứng dụng trong Trí tuệ nhân tạo và Xử lý ngôn ngữ tự nhiên sẽ hệ thống hoá các khái niệm Đại số tuyến tính cốt lõi như vector, không gian vector, tích vô hướng, chuẩn và khoảng cách, ma trận và phép biến đổi tuyến tính, hệ phương trình tuyến tính, trị riêng–vector riêng, các phép phân rã (đặc biệt SVD), cùng các đối tượng tensor và phép toán liên quan, đặc biệt là ứng dụng cụ thể trong các mô hình AI và NLP như xây dựng và phân tích embeddings, attention, giảm chiều, nén biểu diễn, đánh giá tương đồng ngữ nghĩa và thiết kế kiến trúc tính toán hiệu quả.

Cuốn sách không tập trung chi tiết và sâu về kiến thức Đại số tuyến tính mà chỉ hệ thống hóa lại kiến thức toán nền tảng và ứng dụng trong AI và NLP. Mục tiêu của cuốn sách là hướng đến việc thu hẹp khoảng cách giữa toán học trừu tượng với ứng dụng trong khoa học–kỹ thuật, đặc biệt trong AI và NLP. Từ định nghĩa và công thức, người học sẽ được trải nghiệm thú vị việc ứng dụng Đại số tuyến tính để xây dựng hệ thống AI và NLP thực tế với đầy đủ các bước của quy trình từ xây dựng dữ liệu, tiền xử lý, vector hóa dữ liệu, xây dựng mô hình, cài đặt thuật toán, chạy thử nghiệm, trực quan hóa kết quả và phân tích chỉ số đánh giá. Tác giả kỳ vọng rằng, thông qua trải nghiệm này, bạn đọc sẽ nhận thức rõ lớp toán học nền tảng nằm bên dưới mỗi mô hình và thuật toán AI/NLP, từ đó có nền móng vững chắc để tiếp tục nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo một cách bền vững.

 

1228 lượt xem