Sau gần bốn thập kỷ thực hiện chính sách mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, trong đó thương mại quốc tế trở thành một trong những động lực tăng trưởng chủ yếu của nền kinh tế. Tuy nhiên, bối cảnh thương mại toàn cầu hiện nay đang thay đổi sâu sắc dưới tác động của bốn xu hướng lớn: gia tăng phân mảnh địa – chính trị và cạnh tranh giữa các cường quốc; sự phát triển mạnh mẽ của thương mại số trong Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; các yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt về phát triển bền vững; và quá trình tái cấu trúc chuỗi giá trị toàn cầu theo hướng ưu tiên an ninh, khả năng chống chịu và minh bạch.
Những biến động này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam phải tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới cho thương mại quốc tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ dựa vào chi phí sang dựa vào năng suất, đổi mới sáng tạo và nâng cao giá trị gia tăng. Đây cũng là sự cụ thể hóa các định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.
Báo cáo Thương mại Quốc tế Việt Nam 2025 tập trung phân tích bốn động lực tăng trưởng mới gồm: (i) các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới; (ii) thương mại số và chuyển đổi số; (iii) thương mại bền vững gắn với chuyển đổi xanh; và (iv) sự tái cấu trúc của chuỗi giá trị toàn cầu. Báo cáo tiếp cận thương mại quốc tế theo hướng đa chiều, coi đây là quá trình tương tác giữa thể chế, công nghệ, năng lực doanh nghiệp và bối cảnh toàn cầu.
Báo cáo được cấu trúc thành 5 chương, từ phân tích bối cảnh và các động lực tăng trưởng mới, đến đánh giá vai trò của FTA, công nghệ số và thương mại bền vững, qua đó đưa ra các hàm ý chính sách nhằm nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trọng tâm của báo cáo là nhấn mạnh sự phối hợp giữa Nhà nước kiến tạo – doanh nghiệp trung tâm – trường đại học kết nối nhằm chuyển hóa các cơ hội hội nhập thành lợi thế phát triển nội sinh.
Với cách tiếp cận đó, Báo cáo hướng tới cung cấp cơ sở phân tích cho các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và giới nghiên cứu, đồng thời góp phần định hình tầm nhìn trung và dài hạn về thương mại quốc tế như một trụ cột quan trọng của phát triển bền vững và hội nhập chủ động của Việt Nam.