Chủ đề Hội thảo năm nay xác lập một góc nhìn khá rõ, đó là nhìn nhận việc đổi mới giáo dục trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo qua lăng kính khoa học nhận thức và công nghệ giáo dục. Tôi xin bắt đầu báo cáo từ một nghịch lý nằm ngay bên trong góc nhìn ấy. Chưa bao giờ chúng ta hiểu về cách con người học nhiều và chắc chắn như hiện nay, nhưng cũng chưa bao giờ khoảng cách giữa điều đã biết và điều đang thực sự diễn ra trong lớp học lại dễ bị công nghệ nới rộng đến vậy. Vì thế, Trí tuệ nhân tạo không làm giảm nhu cầu về khoa học giáo dục, mà đặt ra một câu hỏi khó hơn, rằng khoa học giáo dục Việt Nam có được tổ chức đủ tốt để kịp chuyển những điều đã biết
thành thực tiễn, trước nhịp lan của công nghệ hay không. Nhìn vào thực tế, mức độ sẵn sàng của chúng ta cho câu hỏi đó còn thấp. Theo một khảo sát của UNESCO năm 2023 với hơn 450 trường học và đại học, chưa tới 10% trong số đó có hướng dẫn chính thức về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh (UNESCO, 2023). Con số này phản ánh một thực tế đáng lưu ý, rằng công cụ đang phát triển nhanh hơn khả năng của nhà trường trong
việc thấu hiểu và điều tiết nó. Khi công cụ đi trước hiểu biết, rủi ro không nằm ở việc thiếu công nghệ, mà ở việc sử dụng công nghệ khi chưa có đủ bằng chứng và chưa có ranh giới rõ ràng. Từ đó, câu hỏi trọng tâm mà báo cáo muốn đặt ra cho Hội thảo là, làm thế nào tổ chức lại tri thức khoa học giáo dục để rút ngắn khoảng cách giữa bằng chứng và thực tiễn, trong bối cảnh công nghệ lan nhanh hơn năng lực điều tiết. Luận điểm trung tâm của báo cáo là điểm nghẽn nằm ở khâu chuyển hóa tri thức, và cơ chế để tháo gỡ chính là một hệ sinh thái tri thức. Để trả lời câu hỏi ấy, báo cáo lần lượt trình bày cơ sở lý thuyết, phác họa thực trạng, đặt câu hỏi cho ba tiểu ban của
Hội thảo, vốn tương ứng với ba mắt xích là hiểu việc học, thiết kế can thiệp, và đo lường cùng quản trị, rồi rút ra hàm ý cho từng nhóm chủ thể. Cách bố cục này cũng là một gợi ý để mỗi đại biểu tự định vị phần đóng góp của mình trong bức tranh chung.